Muizenplaag in Friesland en de Betuwe: wat merk je ervan in huis?

In West Betuwe noemt een melkveehouder uit Herwijnen de situatie dramatisch. Hij moest 25 hectare grasland opnieuw inzaaien, schreef Het Kontakt. In Friesland merken ze het ook buiten de wei. De Leeuwarder Courant sprak deze week met muizenvanger Gino uit Minnertsga, die topdrukte heeft. “Ze zitten overal en rennen door de woonkamer,” vertelde hij de krant.

Dat roept bij veel mensen in die streken dezelfde vraag op. Komen al die muizen uit de polder nu ook bij mij naar binnen?

Waarom het juist dit jaar zo uit de hand loopt

Veldmuizenplagen zijn niet nieuw. Ze komen in cycli van drie tot vijf jaar terug, zegt Wageningen-onderzoeker Gerbert Roerink tegen Het Kontakt. In Friesland waren er eerder grote uitbraken in 2014 en 2019. Of een populatie echt explodeert, hangt vooral af van het weer, en de warme, droge zomer van 2026 was voor muizen ideaal. Een lage grondwaterstand bevalt ze, en terwijl het gras door de droogte stopte met groeien, aten de muizen gewoon door.

Ze vermenigvuldigen zich bovendien razendsnel. Volgens Nieuwe Oogst kan een vrouwtje onder gunstige omstandigheden elke maand zes tot acht jongen krijgen, die na ongeveer een maand zelf geslachtsrijp zijn. Hoe groot de aantallen zijn, zie je in de Alblasserwaard. Bij Giessenburg telde een vogelaar van de Natuur- en Vogelwacht Alblasserwaard vorige week meer dan tweehonderd ooievaars die op de muizen afkwamen, meldt Het Kontakt.

Het najaar maakt het niet direct beter. Nu de temperatuur zakt en het gras minder groeit, neemt de druk op wat er nog staat toe. Pas voedselgebrek, winterweer en ziekte laten de populatie uiteindelijk instorten.

Komen die veldmuizen ook in je huis?

Meestal niet, en dat is goed om te weten. De veldmuis is een graver die in weilanden en bermen leeft en daar zijn gangen en nesten heeft. Volgens het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen worden muizenproblemen in gebouwen meestal veroorzaakt door de huismuis. Die leeft ook op akkers en trekt in het najaar naar gebouwen. De bosmuis zoekt in de winter soms een schuur of huis op.

Toch is een plaagjaar ook voor bewoners merkbaar, zeker als je aan de rand van een dorp woont met weiland tot aan de achtertuin. Er zijn simpelweg meer muizen in de buurt, de roofvogels zitten op elk hek, en wat er in de tuin of schuur te halen valt, wordt eerder gevonden. Het verhaal van de Friese muizenvanger laat zien dat veel mensen het nu in huis merken.

Twijfel je welke soort je ziet, let dan op de staart. Een veldmuis is plomp, met een stompe snuit, kleine oren en een staart van ongeveer een derde van zijn lichaam. Een huismuis is slanker, met een spitse snuit, grote oren en een staart die minstens zo lang is als zijn lijf. Zie je vooral keutels en geen dier, dan helpt ons stuk over het verschil tussen een rat en een muis.

Woon je aan de polder, dan doe je nu dit

Hoe je het hele huis systematisch controleert op kieren, gaten en zwakke plekken, lees je in ons artikel over muizen buiten houden met een gerichte controle van je huis. Voor wie dicht bij een getroffen polder woont, zijn een paar punten extra belangrijk.

• Maak de rand rond je huis kaal. Hoog gras, ruigte en struiken tegen de gevel geven muizen dekking tot aan de muur. Het KAD raadt aan hoog gras weg te halen en struiken hoger op te snoeien.
• Kijk naar de onderkant van de gevel. Ventilatieroosters van de kruipruimte, open stootvoegen en kieren rond leidingen zijn de klassieke ingangen. Een muis wringt zich door verrassend kleine openingen, dus neem ook smalle kieren serieus.
• Begin bij de schuur. Een tuinhuis of schuur vol zaad, voer of kussens is de eerste stop. Hoe je die winterklaar maakt, staat in muizen in schuur en tuinhuis.
• Laat geen eten buiten staan. Kattenvoer, gevallen vogelzaad en een open composthoop trekken muizen naar je deur.
• Zet voorraad in de keuken in dichte bakken. Muesli, rijst en meel in de verpakking zijn voor een muis een open buffet.

Zit er al een muis binnen, dan is een klem op de looproute langs de plint nog altijd het snelst. Welke val het beste werkt, lees je in onze vergelijking van muizenvallen. Raak keutels en dode muizen niet met blote handen aan. Veldmuizen kunnen volgens het KAD modderkoorts overbrengen, dus werk met handschoenen en was daarna je handen.

Het goede nieuws

Een plaag als deze dooft vanzelf uit. Ecoloog Eddy Wymenga en Wetterskip Fryslân zeiden in augustus al tegen de NOS dat er na zo’n uitbraakjaar een ziekte door de populatie gaat, waarna er nog maar een paar muizen over zijn. Voor de boeren is dat schrale troost, voor jou betekent het dat je vooral deze herfst en winter alert moet zijn. Wie nu de kieren dicht en de tuinrand opruimt, heeft daar ook in een gewoon jaar profijt van.