Vlooien in huis zonder huisdier: hoe kan dat en hoe kom je ervan af?

We baseren ons op de kennisbank van het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD), het onafhankelijke instituut dat in Nederland plaagdieren determineert en adviseert. Heb je veel last van de beten of gaan ze ontsteken, dan is dat iets voor de huisarts. Dit stuk gaat over het huis.

Hoe vlooien in een huis zonder huisdier komen

Er zijn grofweg vier routes, en de eerste wordt het vaakst vergeten.

• Vorige bewoners met een kat of hond. Ben je net verhuisd, dan is dit de eerste verdachte. Volgens het KAD kan een volgroeide kattenvlo tot een jaar in slaaptoestand in zijn cocon blijven zitten. Pas een trilling, zoals voetstappen, wekt hem. Een leeg huis dat weer bewoond raakt, is dus precies het moment waarop ze tevoorschijn komen.
• Vogelnesten aan of in het huis. Mussen en spreeuwen onder de dakpannen, een nestkastje tegen de gevel. Het KAD beschrijft hoe vogelvlooien op zoek gaan naar een nieuwe gastheer als de jonge vogels uitvliegen, en dan soms het huis binnenkomen. Ze bijten mensen, maar kunnen zich in huis niet lang handhaven omdat ze vogelbloed nodig hebben om zich voort te planten.
• Muizen, ratten of een marter. Het KAD noemt ook egel-, ratten- en muizenvlooien als vlooien die zonder huisdier in een woning opduiken. Hoor je gestommel boven je hoofd of vind je keutels, kijk dan eerst naar ons stuk over muizen op zolder. Zolang het dier blijft, blijven de vlooien komen.
• Meegebracht. Na een bezoek aan iemand met een kat, of een tweedehands kleed of bank. Dat zijn er meestal maar een paar, en zonder gastheer houdt dat vanzelf op.

De mensenvlo zelf, die het op ons gemunt heeft, is volgens het KAD inmiddels zeer zeldzaam geworden. Wat je in huis tegenkomt, is bijna altijd de vlo van een dier dat bij gebrek aan beter een proefbeet bij jou neemt.

Is het echt een vlo?

Een vlo is klein (enkele millimeters), bruin, zijdelings plat en zonder vleugels. Het opvallendste is het springen. Loop je met witte sokken over het tapijt, dan zie je ze er soms op landen. De beten zitten vaak laag, op enkels en onderbenen, soms in een rijtje of groepje, en jeuken flink.

Twijfel je tussen vlo en bedwants, dan helpt de plek. Bedwantsen bijten vooral in bed en laten bloedvlekjes en zwarte puntjes op de matras achter. Hoe je dat controleert, staat in ons stuk over een bedwants beet. Weet je het echt niet, dan kun je een gevangen beestje (in een potje of op plakband) laten determineren bij het KAD. Wij vinden dat de moeite waard voordat je met spuitbussen begint, want een vogelvlo vraagt een andere aanpak dan een kattenvlo die al maanden in de vloer zit.

Wat echt werkt

De stofzuiger is volgens het KAD het belangrijkste wapen, en dat is goed nieuws, want die heb je al. Het werkt omdat eitjes, larven en poppen niet op een dier zitten maar in huisstof, kieren en randen van vloerbedekking. Larven zijn lichtschuw en kruipen weg, dus daar moet je zijn.

1. Zoek de bron. Kijk onder dakranden en in nestkastjes naar oude nesten, en let op sporen van muizen. Verlaten nesten weghalen en nestkastjes na het broedseizoen schoonmaken helpt volgens het KAD hinder van vogelvlooien voorkomen. Haal geen nest weg waar nog vogels in zitten.
2. Stofzuig grondig en vaak. Niet alleen het midden van de kamer, maar langs en onder plinten, in naden van houten vloeren, langs de randen van kleden en tussen de kussens van de bank. Doe dat dagelijks of om de dag, twee tot drie weken lang. De trilling van het stofzuigen lokt ook vlooien uit hun cocon, zodat je ze daarna te pakken krijgt.
3. Gooi de zak of de bakinhoud meteen weg. Buiten, in een dichte vuilniszak. Anders kruipen ze er zo weer uit.
4. Was wat kan. Plaids, kussenhoezen en kleedjes op de hoogste temperatuur die het label toelaat.
5. Pas daarna een middel. Het KAD raadt een insecticide pas aan als er zoveel vlooien zijn dat de overlast blijft. Dan breng je het na het stofzuigen plaatselijk aan op de schuilplekken, niet door de hele kamer.

Gebruik je een spuitbus, lees dan het etiket en houd het weg van speelgoed en eten. Of een middel in Nederland is toegelaten, zie je in de databank van het Ctgb, dat over bestrijdingsmiddelen gaat. Restjes en lege bussen horen bij het klein chemisch afval van je gemeente, niet in de restbak.

Wat niet werkt

Een vlooienhalsband op de vloer leggen, zoals soms wordt aangeraden, doet weinig. Die is gemaakt om op een dier te zitten. Hetzelfde geldt voor middelen voor honden en katten in huis, ze zijn niet bedoeld voor tapijt of bank. Een vlooienbom (een vernevelaar voor de hele kamer) klinkt krachtig, maar bereikt de larven in kieren en onder plinten slecht, en dat is precies waar ze zitten. Huismiddeltjes als zout of baking soda over het tapijt strooien zie je veel online, maar daar vonden wij bij het KAD geen onderbouwing voor.

En het belangrijkste wat niet werkt is één keer flink stofzuigen en dan klaar. Een pop die in rust ligt, komt pas uit als er beweging is. Zie je na een week weer een vlo, dan is dat geen mislukking maar de volgende lichting. Blijf doorgaan.

Benodigdheden en waar je ze koopt

• Een stofzuiger met een smal kierenmondstuk (heb je die niet, dan zijn losse mondstukken te koop bij Blokker, de Mediamarkt en bouwmarkten)
• Stevige vuilniszakken die dicht kunnen, bij elke supermarkt of de Action
• Een fijne stofkam of loep om een beestje te bekijken, bij de drogist of de Hema
• Een leeg potje of plakband om een vlo te vangen voor determinatie
• Alleen bij aanhoudende overlast een toegelaten middel tegen vlooien in huis, bij de bouwmarkt (Gamma, Praxis, Karwei) of een dierenwinkel; check de toelating bij het Ctgb

Kom je er na een paar weken stofzuigen en een middel niet uit, of zit er duidelijk een muis of marter in huis, schakel dan een plaagdierbeheerser in. Het KAD raadt aan te controleren of die een geldig vakbekwaamheidsbewijs heeft. Dat scheelt een hoop gedoe met iemand die alleen komt spuiten.