Ratten rond de prullenbak: waarom ze de stad in trekken en wat jij doet

Wat in een winkelcentrum speelt, speelt in het klein ook in je eigen straat. Een rat die op een plein genoeg te eten vindt, loopt net zo makkelijk naar de containers achter je huis of de schuur in je tuin. De gemeente kan pleinen schoonhouden, maar voor je eigen kliko, afvalzakken en schuur ben je zelf aan zet. Gelukkig is daar het meeste winst te halen.

Waarom ratten juist in de stad zo goed gedijen

Een bruine rat heeft drie dingen nodig, namelijk voedsel, water en een veilige plek om te schuilen. In een stadscentrum liggen die alle drie binnen een paar meter. Het riool levert water en beschutting, groenstroken en struiken geven dekking, en afval is de vaste maaltijd. Een halve hamburger naast een prullenbak, een opengescheurde vuilniszak of brood dat voor de eenden is gegooid is voor een rat een volle maag.

Ratten zijn bovendien voorzichtig en gewoontedieren. Vinden ze ergens elke avond eten, dan blijven ze in de buurt en groeit de groep. Daarom werkt bestrijden zonder de oorzaak weg te nemen zelden lang. Haal je een paar ratten weg terwijl het eten blijft liggen, dan nemen nieuwe dieren hun plek in. Dat is ook de kern van het advies van Twente Milieu, dat in Enschede en zes andere Twentse gemeenten ratten en muizen bij huishoudens bestrijdt. Volgens de afvalinzamelaar kun je zelf veel doen om overlast te voorkomen, en sta je er samen met je buren sterker voor.

Ben je niet zeker of je met een rat of een muis te maken hebt, dan helpt het om eerst naar keutels, sporen en geluid te kijken. Een rat vraagt een andere aanpak dan een muis.

Je afvalcontainer ratvrij houden

De kliko en de gft-bak zijn voor ratten het makkelijkst bereikbare buffet in de tuin. Met een paar gewoontes maak je ze een stuk minder interessant.

• Deksel altijd dicht. Een container die op een kier staat omdat hij te vol is, is een open deur. Past het afval er niet in, zet dan geen zak ernaast maar bewaar hem binnen tot de volgende ophaalronde.
• Vlees, vis en etensresten goed inpakken. Wikkel ze in krant of een papieren zak voordat ze in de gft-bak gaan. Dat scheelt geur, en geur trekt ratten.
• Spoel de bak na het legen schoon. Aangekoekte resten op de bodem blijven ruiken, ook als de bak leeg is. Een emmer water met wat afwasmiddel en een borstel is genoeg.
• Zet de container op een verharde, open plek. Niet tussen struiken of tegen een houtstapel, want daar kan een rat ongezien naartoe lopen.
• Afvalzakken niet de avond van tevoren buiten. Woon je in een straat waar zakken aan de stoeprand gaan, zet ze dan pas op de ophaaldag buiten, of gebruik de ondergrondse container als die er is.
• Geen etensresten of vet door de gootsteen. Twente Milieu wijst erop dat ratten in het riool leven en daar van jouw restjes eten. Frituurvet lever je in bij het milieupark of een inleverpunt.

Een compostbak verdient aparte aandacht. Gekookt eten, vlees en brood horen er niet in, die gaan in de gft-container. Welk afval wel op de composthoop mag, lees je in ons overzicht van composthoop en gft-bak.

De schuur dichtmaken voor de winter

Nu de nachten kouder worden, zoeken ratten een droge plek. Een schuur met zakken vogelzaad, hondenbrokken of een vergeten zak aardappelen is dan ideaal. Loop de schuur daarom deze maand een keer goed na.

1. Kijk naar de onderkant van de deur. Een kier van een vingerdikte is al genoeg. Een stevige deurborstel of een metalen strip onderaan sluit hem af.
2. Zoek gaten in de wanden en rond leidingen. Dicht ze met cement of met fijn metaalgaas. Twente Milieu noemt gaas met een maaswijdte van hooguit een centimeter.
3. Zet voer in metalen of harde plastic bakken met deksel. Vogelzaad, kippenvoer en dierenbrokken in een papieren zak zijn binnen een nacht opengeknaagd.
4. Zet spullen op een stelling, niet op de vloer. Dan zie je sneller sporen, en ratten hebben minder plek om ongezien te nestelen.
5. Til haardhout van de grond. Twente Milieu adviseert hout en andere spullen waar ratten onder kunnen kruipen 20 tot 30 centimeter hoog te leggen.

Voer je vogels in de tuin, dan is het zaad onder de voederplek vaak de echte aantrekkingskracht. Hoe je dat aanpakt zonder de vogels tekort te doen, staat in vogels voeren zonder ratten.

Wat doe je als je toch ratten ziet?

Een enkele rat die langs de schutting schiet is nog geen plaag, maar zie je ze vaker, ook overdag, of vind je holen en looppaden, dan is het tijd om te melden. In Enschede en de omliggende gemeenten Almelo, Borne, Haaksbergen, Hengelo, Losser en Wierden kun je daarvoor bij Twente Milieu terecht. Woon je ergens anders, kijk dan op de site van je gemeente. Veel gemeenten hebben een meldpunt voor rattenoverlast, en een melding helpt ook om te zien of het in de hele buurt speelt.

Ga zelf liever niet met gif aan de slag. Rattengif is voor particulieren aan strenge regels gebonden, en verkeerd gebruik raakt eerder katten, honden en roofvogels dan de ratten. Klemmen kunnen wel, mits ze in een afgesloten kist staan waar huisdieren en kinderen niet bij kunnen. Wat een bestrijder verder aanraadt, lees je in de tips van een ongediertebestrijder, en voor de hele tuin is er ons stuk over ratten in de tuin.

Het belangrijkste blijft hetzelfde als op het Van Heekplein. Een rat blijft waar hij te eten vindt. Haal je dat weg, met een dichte container en een opgeruimde schuur, dan trekt hij verder. Praat er ook even met je buren over, want één schone tuin naast drie open composthopen houdt de ratten niet tegen.