Westnijlvirus in Nederland: hoe groot is het risico en hoe weer je muggen?

Wat het westnijlvirus is en hoe het rondgaat

Het virus zit vooral in vogels. Volgens het RIVM raken muggen besmet als ze bloed drinken bij een zieke vogel, en geven ze het virus daarna door aan andere vogels. Soms steekt zo’n mug een mens of een paard, en dan kan die ook besmet raken. De mug die hier de hoofdrol speelt is de gewone huissteekmug, dezelfde mug die je ’s avonds in je slaapkamer hoort zoemen.

Belangrijk om te weten is dat het virus niet van mens op mens overgaat. Een mug kan het virus ook niet van een besmet mens of paard oppikken en verder brengen. Het RIVM noemt alleen bloedtransfusie en orgaandonatie als zeldzame uitzonderingen.

Hoe groot is het risico in Nederland?

Op de actuele pagina van het RIVM stonden op 8 oktober 2026 in totaal 59 bevestigde patiënten dit jaar, van wie er tien zijn overleden. De meeste besmettingen kwamen uit Zuid-Holland (34), gevolgd door Utrecht (13), Noord-Holland (5), Noord-Brabant (4), Gelderland (2) en Overijssel (1). Alle patiënten raakten in Nederland besmet door de beet van een besmette mug. Daarnaast zijn er dit jaar besmettingen gevonden bij paarden, bij vogels en in muggen.

Er is ook goed nieuws. Het RIVM verwacht dat de piek van deze uitbraak voorbij is, omdat het aantal nieuwe besmettingen de afgelopen weken is gedaald. De kans dat je in Nederland besmet raakt blijft volgens het instituut erg klein.

Raak je toch besmet, dan merk je er meestal niets van. Het RIVM schrijft dat ongeveer 80 procent van de besmette mensen geen klachten krijgt en ongeveer 19 procent griepachtige klachten, zoals koorts, hoofdpijn, spierpijn en huiduitslag. Ongeveer 1 procent wordt ernstig ziek, met een ontsteking van de hersenen of hersenvliezen. Mensen ouder dan vijftig en mensen met een verminderde weerstand lopen het meeste risico op ernstige ziekte. Er is geen vaccin voor mensen. Heb je na een muggenbeet klachten die je zorgen baren, bel dan je huisarts.

Waarom muggen in oktober nog een rol spelen

Je zou denken dat het met het muggenseizoen half oktober wel klaar is. Dat valt tegen. Zolang de avonden zacht zijn, blijft de huissteekmug actief. De vrouwtjes zoeken in het najaar een warme, beschutte plek om de winter door te komen, en een huis met een kelder, kruipruimte of zolder is dan aantrekkelijk. Daarom is het zinnig om juist nu nog even scherp te zijn op muggen in huis, zeker als je in een van de provincies woont waar het virus is gevonden.

Zo hou je muggen uit en rond je huis

De maatregelen zijn niet nieuw en ook niet ingewikkeld. Het gaat erom dat er minder muggen bij je huis broeden en dat de muggen die er zijn je niet kunnen steken.

Rond het huis

• Stilstaand water weghalen. Muggen leggen hun eitjes in klein, rustig water. Leeg één keer per week bloempotschotels, emmers, gieters en speelgoed waar regenwater in blijft staan.
• Regenton afdekken. Een deksel of fijn gaas over de regenton voorkomt dat muggen erin hun eitjes leggen.
• Dakgoot controleren. Een goot vol bladeren houdt water vast. In de herfst is dat extra snel het geval.
• Dekzeilen strak trekken. Plooien in een zeil over de tuinset of de boot vormen kleine plasjes die precies groot genoeg zijn voor muggenlarven.

In huis

• Horren voor de ramen. Vooral het slaapkamerraam dat ’s nachts open staat. Controleer of de hor goed aansluit en of er geen scheurtjes in het gaas zitten.
• Klamboe boven het bed. Een eenvoudige en betrouwbare barrière, ook voor kinderen.
• Bedekkende kleding buiten. Lange mouwen en een lange broek als je in de schemering in de tuin zit of de hond uitlaat, want dan zijn muggen het actiefst.
• Een muggenmiddel voor op de huid. Het RIVM noemt het gebruik van een muggenwerend middel als bescherming. Middelen met DEET of icaridine hebben een bewezen werking.

Huismiddeltjes als een citronellakaars of een paar druppels lavendel op het kussen geven hier geen bescherming van betekenis. Welke slaapkamertips wel en niet werken, lees je in ons stuk over muggen in je slaapkamer in oktober. Wil je weten waar muggen rond je huis precies vandaan komen, dan helpt de controleronde in muggen in huis aan het eind van de zomer.

Wat je kunt laten

Paniek is niet nodig. Het grootste deel van de muggen die je in huis ziet draagt het virus niet, en de meeste besmettingen verlopen zonder klachten. Je hoeft ook geen gif in de tuin te spuiten of de vijver leeg te halen. Een gezonde vijver met kikkers, libellenlarven en ander waterleven is juist geen muggenkweekbak. Het zijn de vergeten emmers en verstopte goten die het verschil maken.

Wie dit jaar al eens een avond met een open raam heeft gelegen en vol bulten wakker werd, weet waar de winst zit. Een goede hor en een week lang geen water in de schoteltjes doen meer dan welk middeltje ook, en dat geldt in een gewoon muggenjaar net zo goed als nu.