Muffe lucht na het dempen van sloten: hoe grondwater vocht in huis brengt

De gemeente Eindhoven zegt dat de huidige werkzaamheden hooguit effect hebben tot ongeveer 50 meter rond de projectgrens. Het gaat volgens Bosgroep Zuid om kleine greppels, niet om de grotere afwateringssloten. Die komen pas later aan de beurt in een groter project waarvoor het onderzoek nog loopt. De bewoners willen vooral vooraf weten wie de gevolgen meet en bij wie ze terechtkunnen als het misgaat. Hoe het in Geldrop afloopt, is dus nog niet te zeggen. Maar de vraag die erachter zit, speelt in veel meer wijken. Hoe komt grondwater eigenlijk in je huis terecht?

Van grondwater naar muffe lucht

De meeste Nederlandse huizen van na de oorlog staan op een kruipruimte. Dat is een holle ruimte van een halve meter tot een meter hoog tussen de begane grondvloer en de grond. De bodem van die kruipruimte is meestal gewoon zand of klei. Staat het grondwater hoog, dan wordt die bodem nat, of komt er zelfs een laagje water te staan.

Dat water blijft niet beneden. Het verdampt en maakt de lucht in de kruipruimte vochtig. Die lucht zoekt een weg naar boven, via naden in de vloer, rond leidingen, langs de plinten en door het kruipluik. Zeker in de herfst en winter gaat dat snel. Als binnen de verwarming aanstaat, stijgt warme lucht op en verlaat het huis via ramen en ventilatieroosters boven. Die lucht moet ergens worden aangevuld, en een deel komt dan van onderen, uit de kruipruimte. Je huis zuigt als het ware de vochtige kelderlucht naar binnen.

Het gevolg herken je aan een muffe geur die je vooral ruikt als je na een paar dagen weg thuiskomt, aan schimmel op de onderkant van meubels tegen een buitenmuur, in kasten op de begane grond of aan de plinten. Ook zilvervisjes en pissebedden doen het goed in zo’n huis. Hoe je een muffe kast of kelder aanpakt, lees je in ons stuk over muffe lucht in je kledingkast of kelder.

Wie is verantwoordelijk voor een natte kruipruimte

Hier zit voor veel mensen een onaangename verrassing. Gemeenten hebben een zorgplicht voor het grondwater, maar die geldt voor het openbaar gebied. Volgens Helpdesk Water, het kennisplatform van de overheid, hoeft de gemeente geen maatregelen te nemen op particulier terrein. De eigenaar van een huis is verantwoordelijk voor de staat van zijn gebouw, en daar hoort uitdrukkelijk ook het waterdicht zijn van kelders en kruipruimtes bij. De zorgplicht van de gemeente begint pas waar die van de eigenaar ophoudt.

Dat verandert als een overheid zelf iets doet waardoor het grondwater stijgt, zoals een natuurgebied vernatten of sloten dempen. Ontstaat daardoor schade aan je huis, dan kun je bij de partij die het project uitvoert of de gemeente om een vergoeding vragen. In Geldrop werd tijdens de hoorzitting duidelijk dat bewoners in zo’n geval bij de gemeente Geldrop-Mierlo en het waterschap moeten zijn. Maar wie schade wil aantonen, moet kunnen laten zien hoe het huis eraan toe was vóórdat het grondwater steeg. Huur je, dan is een natte kruipruimte een gebrek waarvoor je bij je verhuurder aanklopt.

Wat je zelf vastlegt en doet

• Maak een eigen nulmeting. Fotografeer scheuren in muren en tegels met een duimstok of liniaal ernaast, en noteer de datum. Doe hetzelfde in de kruipruimte. Woon je in de buurt van een project dat de waterstand verandert, dan is dit het belangrijkste wat je nu kunt doen.
• Meet de luchtvochtigheid. Een eenvoudige hygrometer in de woonkamer en een in de kruipruimte laat zien of het vocht van onderen komt. Ligt het beneden structureel veel hoger dan boven, dan weet je waar je moet zoeken.
• Kijk in de kruipruimte. Open het luik en schijn met een zaklamp. Staat er water, zijn houten balken donker of beschimmeld, of zie je witte uitslag op de muren? Wat je allemaal van bovenaf kunt controleren, staat in ons stuk over vocht in de kruipruimte.
• Houd de ventilatieroosters open. De roosters in de gevel onderaan je huis zijn er om de kruipruimte te ventileren. Mensen plakken ze in de winter vaak dicht tegen de kou, en dan wordt het juist vochtiger.
• Sluit de vloer af. Kit naden rond leidingen die door de vloer gaan en zorg dat het kruipluik goed sluit, zodat er minder vochtige lucht naar boven komt.
• Dek de bodem af bij aanhoudend vocht. Een laag schelpen of bodemfolie op de bodem van de kruipruimte remt de verdamping. Bij water dat echt blijft staan, is een vakman nodig die naar de oorzaak kijkt.

Een hygrometer, kit en een zaklamp koop je bij elke bouwmarkt, zoals Gamma, Praxis of Karwei. Bodemfolie en schelpen voor de kruipruimte verkopen de grotere bouwmarkten en bouwmaterialenhandels.

Voor de bewoners van Hulst is de les vooral dat ze er nu vroeg bij zijn. Ze hebben hun zorgen vastgelegd voordat de grote ingrepen beginnen. Dat is precies wat iedereen zou moeten doen die naast een natuurgebied, een nieuwe waterberging of een gedempte sloot woont.