Smeulend doek boven de open haard: wat mag er bij je kachel hangen en wat niet?

Waarom een doek boven de haard gaat smeulen

Warmte stijgt op. Boven een brandend vuur worden de schouw, de mantel en de muur erboven ongemerkt flink warm, ook als de vlammen er niet bij kunnen. Een doek, slinger of kleed dat daar hangt of over de rand ligt, krijgt die hitte urenlang te verduren. Textiel vat dan niet altijd meteen vlam. Het kan eerst gaan smeulen, en dat geeft rook voordat er een vlam te zien is. Juist daarom pikte de rookmelder het in Heemskerk op tijd op.

Een vast aantal centimeters noemt de brandweer niet. Op de pagina over kachel en schoorsteen staat dat je rond een kachel of open haard voldoende vrije ruimte houdt, op een veilige afstand van meubels en stoffen. Heb je een houtkachel of inzethaard, kijk dan in de handleiding. Daar staat meestal de minimale afstand tot brandbaar materiaal voor jouw toestel.

Wat je beter niet bij je haard hangt of zet

Het principe is eenvoudig. Alles wat kan branden of smelten, hoort niet direct boven of naast het vuur. In de praktijk gaat het om deze dingen.

• Doeken, lopers en slingers over de schouw of de mantel.
• Kerstversiering van takken, papier of kunststof die tot vlak boven de haard hangt.
• Echte kaarsen op de mantel boven een brandend vuur. De brandweer raadt in de campagne Veilige warme winter sowieso ledkaarsen aan.
• Gordijnen die bij een tochtvlaag richting de haard bewegen.
• Een wasrek met kleren vlak voor de kachel. Dat is ook om een andere reden geen goed idee, zie wasrek naast de verwarming.
• Een mand met aanmaakhout, kranten of de houtvoorraad tegen de haard aan.

Wil je de schouw toch aankleden, kies dan voor wat niet brandt, zoals steen, metaal of aardewerk. Een open haard zonder deurtjes krijgt bovendien een vonkenscherm, want een knappend blok hout schiet geregeld een vonk de kamer in. De brandweer wijst er in dezelfde campagne op dat je vluchtroutes vrijhoudt van kerstversiering en meubels.

Veilig stoken begint bij het vuur zelf

Een vuur dat rustig brandt, geeft minder risico. De brandweer adviseert alleen schoon en droog hout of pellets te gebruiken, en nooit geverfd, behandeld of geïmpregneerd hout. Steek het vuur van bovenaf aan, de zogeheten Zwitserse methode. Dat geeft minder rook. Laat de schoorsteen minstens één keer per jaar vegen door een gecertificeerde schoorsteenveger, want opgehoopt roet is de klassieke oorzaak van een schoorsteenbrand.

Ook na het stoken is er nog werk. Gloeiende resten en as gaan volgens de brandweer in een zinken of metalen emmer, buiten. Laat die ongeveer vijf dagen staan en gooi de as daarna bij het restafval, niet bij het gft of op de composthoop.

Rookmelder en CO-melder in de kamer met de haard

Sinds 1 juli 2022 moet in elke woning op iedere verdieping minstens één werkende rookmelder hangen, meestal in de gang of op de overloop. De brandweer adviseert op de pagina over rookmelders om bij een open haard of kachel ook in die kamer een melder te hangen. Bevestig hem aan het plafond, minstens 50 centimeter van muren en hoeken, en niet boven de verwarming of op een tochtige plek. Test hem maandelijks met de knop en vervang de hele melder na tien jaar. Hoe je dat aanpakt, lees je in ons stuk over rookmelders controleren.

Een rookmelder waarschuwt voor rook, niet voor koolmonoxide. Dat gas zie en ruik je niet, en het kan ontstaan als een vuur slecht trekt. Hang daarom ook een CO-melder aan het plafond van de ruimte waar je stookt. Twee melders in de woonkamer klinkt als veel. Het voorval in Heemskerk laat zien wat ze opleveren, zeker in een huis waar ’s avonds niemand naast de haard zit.