Vogelgriep en een dode vogel in je tuin: wat je doet en wie je belt
Inhoudsopgave
Wat er sinds 28 oktober geldt
De Rijksoverheid maakt onderscheid tussen bedrijven en hobbyhouders. Commercieel gehouden vogels moeten naar binnen, met uitzondering van fazanten en loopvogels zoals struisvogels, die alleen afgeschermd hoeven te worden. Voor hobbyhouders geldt geen ophokplicht maar een afschermplicht. Je kippen mogen dus buiten blijven, zolang wilde vogels er niet bij kunnen.
Daarnaast zijn tentoonstellingen, keuringen en shows met kippen, eenden, ganzen en andere risicovogels in het hele land verboden. Bezoek aan plekken waar vogels gehouden worden mag alleen als het nodig is, met een hygiëneprotocol en registratie. Erkens zei erbij te beseffen dat houders met een buitenuitloop en hobbyhouders hier het hardst door geraakt worden.
Het is niet de eerste keer. Een eerdere landelijke ophokplicht, ingesteld in oktober 2025, werd in april 2026 grotendeels ingetrokken toen het aantal besmettingen afnam. Het nieuwe vogelgriepseizoen ging volgens Wageningen Bioveterinary Research op 1 oktober van start, en de eerste uitbraak op een bedrijf volgde binnen vier weken.
Je eigen kippen afschermen
Afschermen betekent dat wilde vogels en hun uitwerpselen niet bij je kippen kunnen komen. De NVWA noemt een volière als voorbeeld, of een ren onder een dak of zeil. Een open ren met alleen gaas aan de zijkant voldoet dus niet, want een meeuw of eend die overvliegt, laat zijn uitwerpselen gewoon vallen.
Denk daarbij ook aan voer en drinkwater. Staan die onder de overkapping, dan eten wilde vogels niet mee en komen hun uitwerpselen niet in het water terecht. Een voederbak in de open lucht trekt juist de vogels aan die je wilt weren. Welke regels er in jouw regio verder gelden, bijvoorbeeld in een beperkingsgebied van 10 kilometer rond een besmet bedrijf, zie je in de Dierziekteviewer van RVO.
Zijn er kippen ziek of plotseling dood, schakel dan meteen je dierenarts in. Er geldt een meldplicht bij een vermoeden van vogelgriep. De dierenarts kan de dieren onderzoeken en het melden bij de NVWA. Het onderzoek door de dierenarts betaal je zelf.
Een dode wilde vogel in je tuin
Het belangrijkste advies is ook het eenvoudigste. Raak een dode vogel nooit met blote handen aan. Het risico voor mensen is volgens de overheid erg klein, maar mensen kunnen vogelgriep wel oplopen.
Wil je weten of het virus in je buurt rondgaat, meld de vogel dan bij het Dutch Wildlife Health Centre. Dat kan via het online formulier of via de Vogelgriep-app, waarop je ook ziet waar het virus bij wilde vogels is gevonden. Het DWHC houdt bij waar dode dieren liggen en kan een vogel laten onderzoeken, maar ruimt zelf niets op. Kun je de vogel aanbieden voor onderzoek, dan geef je dat in het formulier aan.
Haalt niemand de vogel op, dan ruim je hem zelf op. Volgens de Rijksoverheid doe je dat zo:
- trek wegwerphandschoenen of plastic handschoenen aan;
- doe de vogel in een vuilniszak en knoop die goed dicht;
- vraag je gemeente waar je de zak kunt afvoeren;
- gooi de handschoenen weg of was ze met zeepsop;
- was daarna je handen goed met water en zeep.
Ligt de vogel op straat, in het park of in een natuurgebied, dan is de beheerder aan zet. Bel de gemeente, de provincie of de eigenaar van het bos of landgoed en vraag of zij hem weghalen. Dezelfde voorzichtigheid geldt voor andere dode dieren, zoals we beschreven in ons stuk over een dode muis opruimen.
Kat en hond in het vogelgriepseizoen
Katten en honden kunnen vogelgriep oplopen door een besmette dode vogel op te eten of ermee te spelen. De kans daarop is klein, en daarom gaat het advies vooral over het vermijden van contact. De NVWA adviseert om je hond aan de lijn te houden op plekken waar dode watervogels liggen, zoals langs vaarten en plassen. Een kat houd je bij voorkeur binnen als er in de buurt veel zieke of dode vogels gevonden worden. Dat is lastig bij een kat die gewend is om naar buiten te gaan, maar een paar weken binnen is minder erg dan een besmetting.
Let op klachten als koorts, benauwdheid, een loopneus, ontstoken ogen, trillen of wankel lopen. Heeft je dier mogelijk contact gehad met een dode of zieke vogel, bel dan je dierenarts. Heeft die een sterk vermoeden, dan kan hij de NVWA inschakelen en wordt het dier kosteloos getest. Er zijn tot nu toe geen gevallen bekend waarbij een mens vogelgriep opliep via een hond of kat.
Voor de langere termijn werkt het ministerie samen met de sector aan een plan om vaccinatie van legkippen verplicht te maken. Dat plan gaat naar verwachting eind dit jaar naar de Tweede Kamer. Tot die tijd blijft afschermen de manier om je eigen kippen te beschermen.
