Droge lucht binnen in de winter: wat het met je luchtwegen doet en wat helpt
Inhoudsopgave
Dat stuk gaat over Vietnam, waar het droge seizoen samenvalt met airconditioning in afgesloten ruimtes. Een Nederlands huis in november is iets anders: hier stoken we, en de lucht die binnenkomt is koud. Toch past zijn punt verrassend goed bij wat Nederlands onderzoek over droge lucht in woningen zegt.
Waarom de lucht binnen in de winter droger aanvoelt
Koude buitenlucht bevat weinig waterdamp. Komt die lucht binnen en warm je hem op tot twintig graden, dan blijft de hoeveelheid water gelijk, maar kan warme lucht veel meer vasthouden. De relatieve luchtvochtigheid, het percentage dat je op een hygrometer afleest, zakt dan. Dat is de reden dat je in januari andere getallen ziet dan in augustus, ook als je niets anders doet.
Hoe vaak dat in Nederland echt een probleem wordt, heeft het RIVM in 2008 uitgezocht in een literatuurstudie naar lage luchtvochtigheid in woningen. De schatting was dat ongeveer 5 procent van de Nederlandse woningen in het stookseizoen een lage luchtvochtigheid kan hebben. Een zeer lage luchtvochtigheid komt in Nederlandse huizen nauwelijks voor.
Wat het RIVM over klachten en luchtvochtigheid vond
De studie noemt een paar grenzen. Rond 30 procent relatieve luchtvochtigheid en lager kunnen mensen last krijgen van droge ogen en een droge huid, vooral contactlensdragers en mensen met allergieën of huidklachten. Pas bij 10 procent en lager wordt het neusslijmvlies zo droog dat de kans op luchtweginfecties toeneemt. En aan de andere kant: vanaf ongeveer 50 procent ervaren mensen de lucht als bedompter, zeker bij temperaturen boven de 23 graden of als de lucht vervuild is.
Het belangrijkste inzicht uit dat rapport is misschien wel dat het gevoel van droge lucht niet alleen van de luchtvochtigheid afhangt. Onvoldoende ventilatie, een hoge temperatuur en verontreinigde lucht spelen ook mee. Een luchtbevochtiger noemt het RIVM daarom geen eenduidige oplossing voor lucht die als te droog wordt ervaren. Het rapport tekent er wel bij aan dat het veel resultaten uit kantoren en klimaatkamers haalt, omdat er weinig Nederlands onderzoek in woningen is.
En daar komt de Vietnamese arts weer in beeld. Wat je als droge lucht voelt, kan net zo goed een kamer zijn die te warm is, te weinig ververst wordt en vol stof, huisstofmijt of schimmelsporen zit.
Waarom een luchtbevochtiger je ook tegen kan werken
Huisstofmijten voelen zich het best thuis in een warme en vochtige omgeving, schrijft GGD Leefomgeving. Ze zitten in matrassen, kussens, dekbedden, vloerkleden en gordijnen, en in elk huis, hoe schoon het ook is. Schimmel groeit ook beter als het vochtig is. Wie de luchtvochtigheid in de slaapkamer flink opschroeft omdat de lucht droog aanvoelt, maakt het die twee dus juist naar de zin. Dat is precies de groep prikkels die dr. Truong als eerste noemde.
Ik zou daarom pas aan een bevochtiger denken als je eerst hebt gemeten. Een simpele hygrometer zegt je meer dan je keel. Zit je in de winter meestal boven de 40 procent, dan is de lucht in je huis niet het probleem, en loont het meer om naar de rest te kijken. Hoe je zo’n meter slim inzet, lees je in ons stuk over de schimmelwaarschuwing per kamer.
Wat je in huis wel kunt doen
De GGD is duidelijk over ventileren: roosters of klepraampjes 24 uur per dag op een kier, en daarnaast elke dag een keer kort luchten met ramen tegenover elkaar open. Tien minuten per keer is genoeg, staat op de pagina over goed ventileren. Dat voelt in november tegenstrijdig, want je laat koude, droge lucht binnen. Maar je voert er ook vocht, stof en andere vervuiling mee af, en volgens het RIVM telt juist dat mee in hoe droog de lucht aanvoelt.
Stook de kamer daarnaast niet warmer dan nodig. De studie noemt een hoge temperatuur als een van de dingen die lucht droger en benauwder laten aanvoelen. Te koud is ook geen oplossing: blijft het binnen lang onder de 15 graden, dan slaat vocht neer op muren en meubels en krijg je sneller schimmel, aldus de GGD. Wat het lager zetten van de radiatoren in je slaapkamer doet, beschreven we eerder bij een radiator boven helemaal dicht.
Tegen huisstofmijt geeft de GGD praktische huishoudtips: één keer per week stofzuigen, bij voorkeur met een HEPA-filter, een half uur later gladde oppervlakken afnemen met een vochtige doek, en lakens en kussenslopen om de twee weken op 60 graden wassen. Sla na het opstaan je dekbed open, zodat het bed kan drogen. En zie je schimmel, pak die dan met de oorzaak aan; in ons artikel over schimmel in de lucht zonder zichtbare plek lees je waarom je die niet altijd ziet.
Blijven de klachten, heb je astma of een andere longziekte, of word je benauwd, ga dan naar je huisarts. Dat adviseert de Vietnamese arts ook, en het is het enige advies over je luchtwegen zelf dat in een stuk over je huis thuishoort.
