Koortsvlieg in huis: hij prikt niet, geeft geen koorts en is eigenlijk een mug
Inhoudsopgave
Voor wie thuis zwarte vliegjes ziet, is dat meer dan een leuk weetje. Bijna elk zwart vliegje in huis heeft een andere oorzaak en een andere aanpak. Met de verkeerde naam ga je op de verkeerde plek zoeken.
Wat de koortsvlieg is
De koortsvlieg heet officieel Dilophus febrilis. Linnaeus beschreef hem in 1758, en febrilis is Latijn voor koortsachtig. Dat zie je terug in de Nederlandse naam. Hij hoort bij de familie van de zwarte vliegen (Bibionidae), en die familie valt in de onderorde van de muggen. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) noemt hem de kleine rouwvlieg en zet hem naast zijn bekendere familielid, de maartse vlieg.
Het KAD is duidelijk over het gevaar: rouwvliegen zijn niet-stekende muggen en volkomen onschadelijk voor de mens. Ze bijten niet en prikken niet. De volwassen kleine rouwvlieg is 3,5 tot 7 millimeter groot, behaard en bijna helemaal zwart, met grote ogen in verhouding tot de kop. De mannetjes hebben donkerbruine, grote samengestelde ogen die bijna de hele kop bedekken en zijn kleiner dan de vrouwtjes, legde natuurkenner Frans Kapteijns uit bij Omroep Brabant.
Per jaar zijn er twee generaties. De volwassen dieren vliegen volgens het KAD van april tot september. Mannetjes hangen in groepjes boven gras of planten om vrouwtjes te lokken, en een gepaard stel vliegt soms nog dagen aan elkaar vast rond. Het vrouwtje legt daarna haar eitjes in humusrijke grond, waarna beide volwassen dieren sterven. De larven leven in de bodem van rottend plantenmateriaal. Alleen in grote aantallen vreten ze aan graswortels, vooral in het vroege voorjaar. Volwassen rouwvliegen zijn juist nuttig: het KAD noemt ze belangrijke bestuivers van fruitbomen, linden en andere bloeiende planten.
Zwarte vliegjes in huis in november: welke is het dan?
Omdat de koortsvlieg vooral van voorjaar tot nazomer vliegt, is de kans klein dat de zwarte vliegjes die je nu binnen ziet koortsvliegen zijn. Ik zou bij een vlieg in november eerst aan een van deze vier denken. De gegevens komen van het KAD en uit eerdere stukken op deze site.
| Wat je ziet | Waarschijnlijk | Prikt? | Waar zit de bron |
|---|---|---|---|
| Kleine, behaarde zwarte mug met grote ogen, vooral in voorjaar en zomer buiten | Koortsvlieg (kleine rouwvlieg) | Nee | Humusrijke grond en gras buiten |
| Piepkleine zwarte vliegjes rond potplanten | Rouwmug | Nee | Vochtige potgrond |
| Grotere, trage vliegen in groepjes op zolder of bij een raam | Trosvlieg of klustervlieg | Nee | Overwintert in spouw, zolder en kieren |
| Kleine vliegjes met rode ogen bij de fruitschaal of afvalbak | Fruitvlieg | Nee | Rijp fruit en gft-resten |
| Lijkt op een huisvlieg, maar met een spitse snuit naar voren, steekt in de benen | Stalvlieg (steekvlieg) | Ja | Mest, vooral rond stallen |
Die laatste is de vlieg die mensen vaak bedoelen als ze over een vlieg praten die prikt. De stalvlieg lijkt erg op een kamervlieg, maar heeft een steviger, spitsere snuit waarmee hij een gaatje in de huid prikt, schrijft het KAD over de stalvlieg. Hij ontwikkelt zich vooral in mest van vee en komt volgens het KAD niet vaak in huis. Een steek kan pijnlijk zijn, verdere schade is er voor mensen niet. Woon je vlak bij een stal of manege, dan is het geen gekke gedachte. In een flat in de stad veel minder.
Wat je doet als ze binnen zijn
Bij koortsvliegen en andere rouwvliegen is het antwoord van het KAD kort: horren in geopende ramen en deuren, en wat binnen is opzuigen met de stofzuiger of wegvangen met een vliegenmepper of kleefstrip. Een bestrijdingsmiddel noemt het KAD ongewenst, omdat rouwvliegen geen enkele schade in of aan een woning aanrichten. Daar ben ik het van harte mee eens: een spuitbus voor een onschuldige bestuiver is overkill.
Bij de andere zwarte vliegjes uit het rijtje zit de oplossing bij de bron. Bij rouwmuggen is dat de potgrond, en hoe je die droog genoeg houdt lees je in ons stuk over rouwmuggen bij je kamerplanten. Zie je trage vliegen op zolder of bij een raam, dan gaat het eerder om trosvliegen of klustervliegen, die juist in de herfst een plek zoeken om te overwinteren. En hangen ze boven de fruitschaal, dan helpt het om de bron van fruitvliegjes weg te halen.
Twijfel je echt welk beestje het is, maak dan een scherpe foto en vergelijk de snuit, de ogen en de grootte. Het KAD kan ook een determinatie doen. Zeker weten wat je hebt, scheelt je een hoop zinloos gespuit.
