Muggen overwinteren gewoon in huis: hier zitten ze en zo raak je ze kwijt

Wat het onderzoek laat zien

Het bericht leunt op een Italiaanse studie in Parasites & Vectors uit februari 2025. Onderzoekers keken in de winters van 2022/2023 en 2023/2024 in Lazio en Toscane naar plekken waar muggen overwinteren. De gewone steekmug (Culex pipiens) was daar veruit de meest voorkomende soort. Deze muggen zitten in een rustfase, diapauze, op donkere, koele en vochtige plekken zoals grotten, tunnels, verlaten gebouwen en kelders.

De cijfers die Futura eruit haalt, zijn bruikbaar als richtlijn. De binnenste ruimtes hadden een mediane temperatuur van 14,2 graden en een luchtvochtigheid van 66,7 procent. De gunstigste omstandigheden lagen tussen 10 en 20 graden, met 50 tot 75 procent vocht. Licht was de factor die het aantal muggen het sterkst deed dalen.

Twee kanttekeningen zijn nodig. Dit is onderzoek uit Midden-Italië, dus de getallen zijn niet een op een over te zetten op een Nederlandse woning. En het gaat om een statistisch verband: Futura wijst er zelf op dat een lamp een kelder niet muggenvrij maakt.

Hier kijk je in huis

Vertaal die omstandigheden naar je eigen woning, dan kom je uit bij de plekken waar het donker, koel en vochtig is en waar je zelden komt.

• De kelder, vooral achterin. Het achterste en donkerste deel is volgens het bericht de meest waarschijnlijke plek in huis.
• De kruipruimte. Niet apart genoemd in het bericht, maar wel donker en vaak vochtig, en daar kijkt bijna niemand. Hoe je dat van bovenaf controleert, lees je in ons stuk over vocht in de kruipruimte.
• Schuur, garage en onverwarmde ruimtes. Ook niet apart genoemd, maar ze kunnen aan dezelfde omstandigheden voldoen, zeker als er weinig licht komt.

Pak een zaklamp en schijn langs muren en plafond, vooral in de donkerste hoeken. In hun rustfase zitten deze muggen stil, dus je zoekt naar stipjes op de muur en niet naar iets wat rondvliegt.

Zo raak je ze kwijt

Er bestaat geen bewezen thuismethode om een kelder muggenvrij te krijgen. De onderzoekers zien het aanpakken van overwinterende vrouwtjes wel als mogelijk effectieve maatregel, maar dat gaat over bestrijding op grotere schaal. Voor thuis werkt dit het beste, in deze volgorde.

1. Zuig ze weg. Een stofzuiger met een smal mondstuk is het netst, en je hebt er geen middel voor nodig.
2. Maak de ruimte minder aantrekkelijk. Vocht is ook om andere redenen de moeite waard om aan te pakken. Hoe je dat doet in een kelder, staat in ons stuk over muffe lucht. Of het ook muggen scheelt, is niet onderzocht, dus zie het als bijvangst.
3. Houd de deur naar het woongedeelte dicht. Dicht ook naden en kieren, zoals de Rijksoverheid bij ongedierte in huis adviseert, maar laat voldoende ventilatie over. Dat kan met horrengaas voor ventilatieroosters, wat de GGD ook noemt.
4. Spuit alleen als het echt niet anders kan. De GGD ziet spuitbussen met pyrethroïden als laatste redmiddel, en raadt verdampers en spiralen af. Gebruik je toch een middel, kies er dan een met een Ctgb-toelating en volg de gebruiksaanwijzing.

Laat citronella en andere geurmiddelen hier rusten. De GGD schrijft dat de werking onvoldoende is aangetoond, en een rustende mug in een koude kelder ga je er zeker niet mee weghalen. Meer over welke tips wel en niet werken, staat in ons stuk over muggen in de slaapkamer.

Waarom je er nu al iets aan hebt

Overwinterende vrouwtjes wachten op het voorjaar om eitjes te leggen. Wat je in november weghaalt, zit in april dus niet meer boven een regenton. Dat is de reden waarom een blik in de kelder nu meer oplevert dan het lijkt, al moet je er geen wonderen van verwachten als de buren en de sloot gewoon blijven leveren.

De andere helft van het werk zit dan ook buiten, en die begint in het voorjaar. Controleer je tuin of balkon dan minstens een keer per week op stilstaand water, dek regentonnen af met horrengaas en houd dakgoten schoon, zoals de GGD adviseert. Doe het nu alvast bij schoteltjes en emmers die de winter buiten staan.

Zoem je ondertussen nog een mug rond je oor in de slaapkamer? Dan is die waarschijnlijk niet in rust. Muggenexpert Thierry Hance van de KU Leuven zei in 2020 tegen Welingelichte Kringen dat zachte en natte weken muggen in de war brengen, waardoor ze wakker blijven en warme plekken zoeken, zoals slaapkamers. Ook dat is geen reden tot paniek. De gewone steekmug is volgens Futura wel een belangrijke overbrenger van het westnijlvirus, en wat dat voor Nederland betekent, zetten we op een rij in ons stuk over het westnijlvirus.