Microplastics in huis: de grootste bronnen en wat je er zelf aan doet

Binnen meer dan buiten

Duurzaamheidsplatform HetkanWEL zette de onderzoeken op een rij. Een Californisch onderzoek uit 2020 vond binnenshuis ongeveer twee keer zoveel microplastics in de lucht als buiten, en een onderzoek uit 2026 kwam op een vergelijkbare verhouding uit. Dat klinkt vreemd tot je bedenkt waar we binnen omringd door zijn. Vloerkleden, gordijnen, dekbedden, kussens en de bekleding van de bank zijn steeds vaker van polyester, acryl of nylon. Het Europees Milieuagentschap schatte in 2017 dat ongeveer 70 procent van het huishoudtextiel in Europa uit synthetische vezels bestaat.

Al dat textiel slijt. Bij elke keer dat je op de bank ploft, een deken uitschudt of over het vloerkleed loopt, laten er piepkleine vezels los. Die zweven even rond en dalen dan neer, en zo worden ze onderdeel van gewoon huisstof. Stof is daarmee de plek waar microplastics in huis zich verzamelen.

De grootste bronnen in huis

Het is handig om te weten waar het vandaan komt, want dan weet je ook waar je iets aan kunt doen.

• Synthetisch textiel. Fleece, polyester kleding en synthetische dekbedden laten vezels los, zowel tijdens het dragen als in de wasmachine. Volgens een rapport van de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN uit 2017 is het wassen van synthetisch textiel de grootste bron van microplastics die in zee belanden.
• Vloerkleden en vloerbedekking. Zeker een hoogpolig kleed van kunstvezel geeft bij lopen en stofzuigen vezels af.
• Verf. In verf zitten polymeren. Oude, afbladderende verflagen en het schuren van kozijnen of muren geven plastic deeltjes af. Het IUCN noemde verf als een van de grotere bronnen.
• Meubels en gordijnen. Bekleding van polyester, schuimrubber in kussens en vitrage van kunststof slijten langzaam maar gestaag.
• De keuken. Plastic snijplanken, versleten antiaanbaklagen en plastic bakjes die in de magnetron gaan, dragen ook bij, al gaat het dan vooral om wat in je eten terechtkomt.

Schoonmaakgewoontes die echt helpen

Je kunt je huis niet plasticvrij maken, en dat hoeft ook niet. Wat wel kan is de hoeveelheid stof laag houden, en daarmee de hoeveelheid vezels die je inademt. Dit zijn de dingen die het meeste opleveren.

1. Vaker stofzuigen, met een goed filter. Een stofzuiger met een HEPA-filter houdt fijne deeltjes vast in plaats van ze via de uitblaaslucht weer de kamer in te blazen. Welke apparaten dat goed doen, lees je in ons overzicht van de beste stofzuiger.
2. Nat afnemen in plaats van droog afstoffen. Een droge plumeau verplaatst stof vooral naar de lucht. Een vochtige microvezeldoek neemt het op. Was die doekjes wel op een lage temperatuur in een waszak, want ze zijn zelf ook van kunststof.
3. Dweilen. Op een harde vloer pakt dweilen het stof dat de stofzuiger laat liggen. Een robot met dweilfunctie kan dat dagelijks doen zonder dat je eraan denkt.
4. Ventileren. Zet dagelijks even ramen tegen elkaar open. Frisse lucht verdunt wat er binnen rondzweeft, en je binnenklimaat wordt er ook droger en gezonder van.
5. Anders wassen. Was synthetische kleding op lagere temperaturen, met een volle trommel en een kortere centrifuge. Een waszak die vezels opvangt, is verkrijgbaar bij veel drogisterijen en duurzaamheidswinkels. En hang fleece liever op dan het in de droger te stoppen, want de droger schuurt extra vezels los. Wel even letten op het vocht dat dat binnen oplevert, zoals we uitlegden bij was binnen drogen.
6. Stofzuigerzak buiten legen. Een zakloze stofzuiger legen boven de keukenvuilnisbak geeft een wolkje stof terug de kamer in. Doe het buiten of direct in een zak.

Bij het vervangen slim kiezen

Gooi niets weg wat nog goed is, want nieuwe spullen maken kost ook grondstoffen. Maar staat er toch een nieuw kleed, dekbed of gordijn op het lijstje, dan loont het om naar natuurlijke materialen te kijken. Katoen, linnen, wol, hennep en tencel laten geen plastic vezels los. Tweedehands natuurlijk textiel is vaak goedkoper dan je denkt.

Bij klussen geldt hetzelfde. Ga je oude verf van kozijnen schuren, doe het dan het liefst nat, zuig het stof direct op en zet een raam open. Het scheelt je een huis vol fijn stof dat nog weken in de hoeken blijft liggen.

Wat ons betreft is dit het mooie van dit onderwerp. De maatregelen tegen microplastics zijn gewoon de basis van een fris huis. Minder stof, meer frisse lucht en wat bewuster wassen. Wie dat al doet, is een heel eind op weg.