Vliegenmepper op de snijplank: zo houd je je eigen keuken wel schoon

Wat er in Enschede misging

In De Hygiënepolitie van 16 september bezocht Rob Geus een afhaalrestaurant voor sushi in Enschede. De online recensies waren volgens de programmabeschrijving op KIJK vernietigend, met klachten over vieze vis en garnalen die op washandjes leken. Volgens nieuwssite Leeshet trof hij er een vliegenmepper aan op de snijplank waar sashimi werd gesneden. In de aflevering van 23 september ging hij langs bij drie Utrechtse horecazaken van dezelfde eigenaar, waar gasten klaagden over viezigheid en zelfs voedselvergiftiging.

Het is makkelijk om daar vanaf de bank om te lachen. Maar de snijplank waar een vliegenmepper op ligt, is in de kern hetzelfde probleem als de plank waarop je thuis eerst de kip snijdt en daarna de komkommer voor de salade. Bij rauwe vis en rauwe groente is er geen pan meer die de fout wegbakt.

De snijplank

Het Voedingscentrum is er duidelijk over. Gebruik aparte snijplanken voor rauw vlees of vis en voor groente, of was de plank en het mes tussendoor goed af met heet water en afwasmiddel. Houd rauwe producten altijd gescheiden van wat al klaar is om te eten.

Een plank vol krassen is het eigenlijke risico. In de groeven blijven vocht en bacteriën achter die je met een sopje niet meer bereikt. Het Voedingscentrum raadt aan een houten plank met diepe groeven te vervangen. Een harde plank van glas, rvs of bamboe krast minder snel, al worden je messen daar sneller bot van. Wij kiezen zelf voor twee planken in verschillende kleuren. Dan hoef je nooit na te denken welke waarvoor was, en dat werkt beter dan een goed voornemen.

De koelkast

Een koelkast hoort op 4 graden te staan. Volgens het Voedingscentrum staan veel koelkasten te warm afgesteld, waardoor eten sneller bederft. Een koelkastthermometer is een kleine aankoop die je veel vertelt, want de knop met cijfers 1 tot 5 zegt niets over de werkelijke temperatuur.

Leg rauw vlees, kip en vis goed afgesloten onderin. Dan kan er geen vocht op de kaas of de groente druppen. Maak de koelkast volgens het Voedingscentrum eens per maand schoon met een sopje of soda en droog hem daarna met een schone doek. Vergeet de groentelade en de rubberen deurrand niet, daar hoopt het vuil zich op zonder dat je het ziet.

Moet je ook de vriezer onder handen nemen, dan staat in ons stuk over de vriezer ontdooien hoe je dat aanpakt zonder dat alles ontdooit.

De vaatdoek, de theedoek en het sponsje

De vaatdoek is de plek waar een keuken het snelst vies wordt, juist omdat je hem gebruikt om schoon te maken. Een doek die de hele dag vochtig over de kraan hangt, smeert wat hij ’s ochtends opnam ’s avonds weer over het aanrecht uit. Het Voedingscentrum adviseert daarom elke dag een schone vaatdoek te pakken en vaatdoeken, handdoeken en theedoeken op minimaal 60 graden te wassen.

Dat is minder gedoe dan het klinkt. Leg een stapel van zeven vaatdoeken in de la, gooi elke avond de gebruikte bij de was en je bent er. Een afwassponsje is lastiger schoon te houden. Spoel het na gebruik goed uit, knijp het droog en vervang het zodra het gaat ruiken.

Draai de vaatwasser verder eens per maand op een programma boven de 70 graden, adviseert het Voedingscentrum. Dat houdt ook de machine zelf schoon.

De afvoer en de gootsteen

Een gootsteen die langzaam wegloopt of ruikt, is niet alleen vervelend. In het stilstaande vet en de etensresten in de sifon leggen fruitvliegjes en afvoervliegjes graag hun eitjes. Giet daarom geen frituurvet of pannenvet door de gootsteen, maar laat het stollen en gooi het bij het restafval. Een zeefje in het putje vangt etensresten op voordat ze de afvoer in gaan.

Spoel de afvoer eens per week door met een scheut heet water met soda. Wees voorzichtig met chemische ontstoppers, en gebruik ze nooit samen met andere middelen. Waarom dat zo belangrijk is, lees je in ons stuk over schoonmaakmiddelen die je niet mag mengen.

Ongedierte buiten de deur houden

Een vieze keuken en ongedierte gaan hand in hand. Kruimels onder de broodrooster, een open zak rijst in de voorraadkast en een vuilnisbak zonder deksel zijn een uitnodiging. De bekendste gasten in een Nederlandse keuken zijn fruitvliegjes, muizen en in het ergste geval kakkerlakken.

• Fruitvliegjes komen af op rijp fruit en op de groenebak. Wat je daartegen doet, staat in ons stuk wat te doen tegen fruitvliegjes.
• Muizen verraden zich meestal eerst met keutels in de la of achter het fornuis. Hoe je ze herkent, lees je bij muizenkeutels.
• Kakkerlakken zie je vooral ’s nachts, bij warmte en vocht achter de koelkast en de vaatwasser. Twijfel je of het er een is, kijk dan bij kakkerlak of kever.

De basis is voor alle drie hetzelfde. Bewaar droge voorraad in afgesloten bussen of potten, veeg ’s avonds het aanrecht en de vloer bij het fornuis schoon en houd de vuilnisbak dicht. Het Voedingscentrum raadt aan de voorraadkast en keukenkastjes eens per drie maanden helemaal leeg te halen en schoon te maken, en dat is meteen het moment waarop je ziet of er iets in de kast zit dat er niet hoort.

Een schema dat je volhoudt

Een keuken wordt niet schoon van één grote poetsbeurt, maar van een paar kleine gewoontes. Dit schema is gebaseerd op de adviezen van het Voedingscentrum, aangevuld met wat in de praktijk werkt.

Met dit ritme kom je bij een onverwacht bezoek van Rob Geus waarschijnlijk niet op televisie. Belangrijker is dat je eigen eten er veiliger van wordt.