Nieuwe Warmtewet: waarom de helft van de huishoudens meer gaat betalen

Eind september legden we al uit waarom je warmterekening nog met de gasprijs meebeweegt. Dit stuk gaat over wat er daarna komt.

Wat verandert er met de nieuwe wet?

De huidige Warmtewet wordt vervangen door de Wet collectieve warmte. Volgens de Autoriteit Consument & Markt (ACM) gaat die wet op 1 januari 2027 in. Nu geldt het principe dat iemand met stadsverwarming niet meer betaalt dan een gemiddeld huishouden met gas. Het maximumtarief is daarom gekoppeld aan de gasprijs.

Onder de nieuwe wet verschuift dat naar tarieven die gebaseerd zijn op de werkelijke kosten van het warmtenet, plus een redelijk rendement voor het warmtebedrijf. Belangrijk om te weten is dat dit niet in één klap gebeurt. De ACM schrijft dat het enkele jaren duurt voordat de maximumtarieven niet meer aan de gasprijs gekoppeld zijn. In de eerste fase, vanaf 2027, blijft de gaskoppeling dus nog bestaan. Pas in latere fasen krijgen grote warmtenetten met meer dan 1.500 aansluitingen echt kostengebaseerde tarieven. Kleinere netten krijgen een apart referentietarief.

Op 1 januari verandert je rekening dus niet ineens volledig. Maar de richting staat vast, en daar draait de discussie om.

Waarom de helft van de huishoudens duurder uit is

Het cijfer dat Radar aanhaalt komt uit een analyse van twee economen van de ACM, die deze zomer in vakblad ESB verscheen. Binnenlands Bestuur beschreef de uitkomsten in augustus 2026. De economen rekenden met gegevens over 2024 uit wat er gebeurt als je de prijs baseert op de kosten van elk warmtenet.

De uitkomst laat zich makkelijk uitleggen. Warmtenetten verschillen enorm. Het ene net is oud en al grotendeels afgeschreven, het andere is net aangelegd en moet nog jaren worden terugverdiend. Het ene net heeft veel aansluitingen per kilometer leiding, het andere weinig. Zolang iedereen aan de gasprijs hangt, merk je daar als bewoner weinig van. Zodra de prijs per net wordt berekend, wel.

• Ongeveer de helft van de huishoudens gaat er volgens de analyse op vooruit. Bij de tien procent die het meest voordeel heeft, daalt de rekening met 29 procent.
• De andere helft gaat er op achteruit. Bij de tien procent die het hardst geraakt wordt, stijgt de rekening met 71 procent, gemiddeld ruim 740 euro per jaar.

Radar sprak er in de uitzending over met David Smeulders, hoogleraar energietechnologie aan de TU Eindhoven. In Nederland zitten volgens Radar zo’n 700.000 huishoudens aan een warmtenet. Of jij in de duurdere of de goedkopere helft valt, hangt dus vooral af van het net waar je woning op is aangesloten, en daar heb je zelf geen invloed op.

Eerlijk gezegd vinden wij dat het wrangste deel. Je kunt bij stadsverwarming niet overstappen naar een andere leverancier. Wie toevallig aan een duur net zit, betaalt straks meer voor dezelfde warme douche dan de buurman twee wijken verderop. De ACM-economen stellen zelf ook voorstellen voor om dat te dempen, zoals een prijsplafond. Wat daarvan terechtkomt, is nog niet bekend.

Wat kun je nu al zelf doen?

Aan de wet kun je weinig veranderen, maar aan je eigen verbruik en je administratie wel. Dat loont in beide systemen, want je betaalt altijd per gigajoule die je gebruikt.

1. Zoek uit op welk net je zit. Op je contract of jaarafrekening staat welk bedrijf je warmte levert. Kijk of je leverancier informatie geeft over de overgang naar de nieuwe wet. Bij grote netten komt de verandering naar verwachting later dan bij de start in 2027.
2. Controleer je jaarafrekening. Vergelijk je tarieven met de maximumtarieven die de ACM elk jaar publiceert. Je leverancier mag niet meer rekenen dan dat maximum.
3. Pas je voorschot op tijd aan. Gaat je tarief omhoog, verhoog dan zelf je maandbedrag. Zo voorkom je een flinke nabetaling.
4. Verlaag je verbruik. Zet de thermostaat een graad lager, douche korter en verwarm kamers die je niet gebruikt minder. Een douchekop die vrij is van kalk geeft een mooie straal bij minder water, zie ons stuk over een douchekop ontkalken.
5. Houd de warmte binnen. Tochtstrips langs deuren en ramen, radiatorfolie achter radiatoren aan een buitenmuur en een tochtrol onder de voordeur zijn klusjes van een middag. Je haalt ze bij elke bouwmarkt, zoals Gamma, Praxis of Karwei.
6. Ventileer slim. Zet niet urenlang een raam open als de verwarming aanstaat, maar laat wel ventilatieroosters open. Een korte, stevige luchtbeurt verliest minder warmte dan een raam dat de hele dag op een kier staat.

Waar je de komende maanden op let

De nieuwe wet gaat in 2027 in, maar veel details worden pas daarna uitgewerkt. De ACM verwacht de volgende fasen van de tariefregels in de loop van 2027 uit te werken. Houd daarom de berichten van je eigen warmteleverancier en van ACM ConsuWijzer in de gaten. Daar lees je als eerste wat de nieuwe regels voor jouw aansluiting betekenen.

Woon je in een huurwoning met blokverwarming, vraag dan je verhuurder hoe de kosten straks worden verdeeld. Ook daar geldt dat het net onder je woning bepaalt wat je betaalt, niet hoe zuinig de buren zijn.