Plastic waterkoker in de keuken: wat de risico's zijn en wanneer je vervangt
Inhoudsopgave
Wat Radar meldt
Radar baseert zich op onderzoek van dr. Heather Leslie in opdracht van de Plastic Soup Foundation. Daarin gaf een nieuwe plastic waterkoker bij de eerste kookbeurten 5 tot 35 miljoen deeltjes micro- en nanoplastic per liter water af. Het grote verschil daartussen komt door verschillen tussen de waterkokers zelf.
Het goede nieuws zit in de rest van de cijfers. De afgifte neemt sterk af naarmate je de koker vaker gebruikt. Na 50 keer koken was de afgifte van microplastics al acht keer lager, en na 150 keer koken 32 keer lager. Bij nanoplastics ging het om zes en 27 keer lager.
Over de gevolgen is Radar voorzichtig. Maria Westerbos van de Plastic Soup Foundation zegt in het stuk dat wetenschappers het nog niet eens zijn over de precieze gezondheidsrisico’s. Zij pleit wel voor het voorzorgsprincipe en raadt aan een plastic koker te vervangen. Dat is het advies van een organisatie die zich tegen plasticvervuiling inzet. Een officieel advies van een gezondheidsinstantie om je waterkoker weg te doen is er niet.
Moet je nu meteen vervangen?
Mijn eigen afweging is nuchterder dan die van Westerbos. Gebruik je al jaren dezelfde plastic waterkoker, dan zit je volgens de cijfers uit dit onderzoek ver voorbij het punt waarop de afgifte het hoogst was. Weggooien levert dan minder op dan je zou denken, en een apparaat dat nog werkt bij het afval zetten is ook niet niks. Maar staat er toch een nieuwe koker op je lijstje, of is de oude aan vervanging toe, dan zou ik geen plastic exemplaar meer kopen.
Vervangen is echt verstandig in deze gevallen.
- Het plastic is verkleurd, dof of heeft haarscheurtjes.
- Het water smaakt of ruikt naar plastic.
- De koker lekt bij de voet of de schakelaar slaat niet meer goed af.
- Het snoer of de stekker is beschadigd.
Glas, staal of plastic naast elkaar
| Soort | Voordeel | Let op |
|---|---|---|
| Plastic | Licht, warmt aan de buitenkant minder op | Geeft volgens het onderzoek microplastics af, vooral in het begin |
| Glas | Je ziet de kalk en het water, geen plastic in contact met het water als de binnenkant goed is uitgevoerd | Breekbaarder en zwaarder, deksel en filter zijn vaak nog van plastic |
| Roestvrij staal | Stevig en gaat lang mee | Buitenkant wordt heet, controleer of waterpeilglas, filter en deksel aan de binnenkant ook plasticvrij zijn |
Dat laatste punt noemt Radar ook. Veel kokers die er van buiten als staal of glas uitzien, hebben toch een plastic waterpeilvenster, een plastic filter of een plastic binnenkant van het deksel. Kijk daarom in de winkel echt even in de koker of lees de productomschrijving goed. Bij de MediaMarkt, Coolblue, de HEMA en de bouwmarkt kun je per model zien waar hij van gemaakt is.
Ontkalken zonder gedoe
Welke koker je ook hebt, kalk is in een groot deel van Nederland een terugkerend klusje. Een kalklaag maakt koken trager en laat witte vlokjes in je thee achter. Ontkalken gaat zo.
- Vul de koker voor de helft met water en voeg een paar eetlepels citroenzuur of een flinke scheut schoonmaakazijn toe.
- Breng het aan de kook en laat het een half uur staan.
- Giet het leeg, borstel achtergebleven kalk weg met een zachte afwasborstel en neem het filter apart onder de kraan.
- Kook daarna twee keer schoon water en gooi dat weg, zodat er geen zure smaak achterblijft.
Gebruik nooit een schuurspons op de binnenkant, zeker niet bij plastic. Krassen maken het oppervlak ruwer en daar hecht kalk zich juist sneller aan. Wie meer wil weten over waar plastic in huis nog meer afgeeft, leest het overzicht van microplastics in huis. Met dezelfde middelen kun je ook een douchekop ontkalken, al vraagt die wat meer geduld.
Benodigdheden
- Citroenzuur of schoonmaakazijn, bij de supermarkt of drogist
- Zachte afwasborstel
- Bij vervanging een waterkoker van glas of roestvrij staal met een plasticvrije binnenkant, bij een elektronicawinkel, de HEMA of online
Een kopje thee uit een plastic koker is geen reden tot paniek. Maar het is wel een van de makkelijkste plekken in de keuken om plastic en hitte uit elkaar te houden, en dat advies geldt volgens Westerbos net zo goed voor het opwarmen van eten in plastic bakjes.
