Rat of muis in huis? Zo zie je het verschil aan keutels, sporen en geluid
Inhoudsopgave
Het is nu het seizoen ervoor. Zodra de nachten kouder worden, zoeken knaagdieren een warme plek met eten in de buurt, en een kruipruimte, een schuur of een keukenkastje voldoet aan beide eisen.
Rat of muis, de verschillen op een rij
Zie je het dier zelf niet, dan werk je met sporen. Leg de kenmerken hieronder naast wat je vindt, en kijk naar meer dan één punt. Een enkele keutel zegt weinig, een patroon over een paar dagen zegt veel.
| Kenmerk | Huismuis | Bruine rat |
|---|---|---|
| Keutels | Zo groot als een rijstkorrel, puntig aan de uiteinden, verspreid langs randen en in laden | Zo groot als een koffieboon of groter, stomp, vaak op een paar vaste plekken bij elkaar |
| Lichaam | Klein en slank, grote oren, staart ongeveer even lang als het lijf | Veel groter en zwaarder, kleine oren, dikke staart die korter is dan het lijf |
| Knaagsporen | Kleine gaatjes en fijne krassen in verpakkingen en karton | Grove, brede tandsporen, ook in hout, kunststof leidingen en zachte kit |
| Looproutes | Klimt overal, ook in kasten, achter apparaten en in de spouw | Blijft vaker laag, langs muren, in de kruipruimte en bij het riool |
| Veegsporen | Nauwelijks zichtbaar | Donkere, vettige strepen langs vaste routes op muren en balken |
| Geluid | Licht geritsel en getrippel, vaak in plafond of keukenkast | Zwaarder gestommel en gekrab, soms slepend |
| Gedrag | Nieuwsgierig, onderzoekt nieuwe dingen snel | Wantrouwig, mijdt nieuwe voorwerpen dagenlang |
Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen noemt de bruine rat en de huismuis als de soorten die je in en om het huis het vaakst tegenkomt, en wijst erop dat de juiste soort bepalen de eerste stap van elke aanpak is. Je vindt hun overzicht in de kennisbank over ratten en muizen. Vind je in de tuin een muis met een lichte buik en grote ogen, dan is het vaak een bosmuis. Die komt in de herfst ook graag naar binnen en gedraagt zich in huis ongeveer als een huismuis.
Keutels bekijken zonder risico
Het verleidelijke is om de keutels even op te vegen en verder te gaan. Doe dat niet droog. Knaagdierkeutels en urine kunnen ziekteverwekkers bevatten die met het stof opwaaien. Maak eerst een foto naast een liniaal of een munt, want dan kun je de grootte later nog vergelijken. Hoe je ze daarna veilig opruimt, staat stap voor stap in ons stuk over muizenkeutels herkennen en opruimen, en voor rattenkeutels werkt het precies zo.
Let ook op de versheid. Verse keutels zijn donker en glanzen een beetje, oude zijn dof, grijzig en brokkelen als je ze met een stokje aanraakt. Alleen oude keutels op zolder betekent soms dat het probleem al voorbij is. Vind je na het opruimen binnen een paar dagen weer nieuwe, dan heb je actieve bezoekers.
Wat je doet bij een muis
Een muis in huis is lastig maar goed zelf op te lossen. Begin bij het eten. Zet ontbijtgranen, rijst, pasta en dierenvoer in harde bakken met een deksel, veeg kruimels achter het fornuis weg en laat geen voerbak van de kat of hond ’s nachts staan. Zolang er eten ligt, blijven er muizen komen.
Zoek daarna de ingang. Een muis kan door een opening zo breed als een potlood, dus kijk rond leidingen onder het aanrecht, bij de meterkast, onder deuren en waar kabels naar binnen komen. Die gaten dicht je met staalwol en daaroverheen kit of een stukje metalen gaas. Gewone kit of purschuim alleen houdt een muis niet tegen.
Vang ondertussen de dieren die al binnen zijn met klemmen langs de muur, op de plekken waar je keutels vindt. Welke val het best werkt en welk aas je gebruikt, zetten we uiteen in onze vergelijking van muizenvallen. Aan gif begin je liever niet, en in Nederland mag je als particulier ook maar heel weinig. Wat wel en niet is toegestaan, lees je in muizengif kopen, wat mag nog.
Wat je doet bij een rat
Bij een rat ligt de lat hoger. Een rat is sterker, voorzichtiger en komt vaak via het riool of een kapotte afvoer binnen, en dat los je niet op met een klem in de keuken. Omdat ratten nieuwe voorwerpen wantrouwen, blijft een val bovendien vaak dagen onaangeroerd staan, en ondertussen gaat het knagen door.
Doe daarom zelf het voorwerk en haal er daarna een vakman bij. Ruim eten en afval buiten op, zet de container dicht, voer geen vogels op de grond en kijk of er ergens een afvoer, ontstoppingsputje of rioolbuis openligt. Zie je sporen in de kruipruimte, bij een afvoer of in de muren, bel dan een erkende plaagdierbeheerser. In veel gemeenten kun je rattenoverlast ook melden, soms gaat de gemeente er dan zelf op af. Bel eerst je gemeente, want dat scheelt je mogelijk een rekening.
Twijfel je tussen rat en muis, behandel het dan als een rat. Te voorzichtig zijn kost je hooguit een telefoontje, te licht inschatten kan je een doorgeknaagde leiding opleveren.
Benodigdheden voor de eerste inspectie
Deze spullen heb je voor het grootste deel al in huis. Wat ontbreekt, vind je bij de bouwmarkt, zoals Gamma, Praxis of Karwei, of bij de Action.
- een sterke zaklamp om achter apparaten en in de kruipruimte te kijken
- wegwerphandschoenen en een mondkapje voor het opruimen van keutels
- een plantenspuit met huishoudelijk desinfectiemiddel
- keukenpapier en afsluitbare vuilniszakken
- harde voorraadbakken met deksel
- staalwol, metalen gaas en een koker acrylaatkit om gaten te dichten
- een paar klemmen voor muizen, geplaatst langs de muur
- een beetje bloem of talkpoeder om op de vloer te strooien, zodat je de volgende ochtend pootafdrukken ziet
Dat laatste trucje is het proberen waard. Strooi een dun laagje bij de plek waar je de dieren vermoedt en kijk de volgende ochtend. Kleine, fijne pootjes en een dun sleepspoor van de staart wijzen op een muis. Grote afdrukken en een breed spoor wijzen op een rat, en dan weet je meteen welke kant je op moet.
