Nest van de Aziatische hoornaar in november: zo herken je het en wie je belt

De basis, hoe het nest eruitziet en waar je het meldt, staat in ons stuk over het nest van de Aziatische hoornaar bij je huis herkennen en melden. Hier gaat het om wat er in de late herfst anders is.

Waarom je de nesten juist nu ziet

De Aziatische hoornaar, die officieel geelpoothoornaar heet, begint in het voorjaar met een klein nest op een beschutte, donkere plek. Later in het seizoen verhuist de kolonie vaak naar een groter nest hoog in de takken van een boom. Volgens de Wespenstichting is zo’n nest rond of ovaal, geelbruin en minstens 30 centimeter breed, met uitschieters tot anderhalve meter. Zolang het blad aan de boom zit, zie je het vanaf de grond nauwelijks.

Dat verandert in november. Duurzaamnieuws schreef in september al dat je een grijsbruine bol pas opmerkt als de kroon dunner wordt. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) mat nesten met een doorsnede van 80 centimeter, met tot duizend hoornaars tegelijk. Het aantal meldingen loopt ook hard op. In 2025 werden in Nederland meer dan 10.000 nesten gemeld, tegen 2.204 een jaar eerder.

Leeft het nest nog of is het al leeg?

Hier zit het verschil met een melding in september. In het najaar schakelt een nest over op het grootbrengen van nieuwe koninginnen. Het KAD beschrijft dat eerst de mannetjes uitvliegen, in september, en ongeveer een maand later de jonge koninginnen. Die paren, zoeken een beschutte plek om te overwinteren en beginnen in het voorjaar elk een eigen nest. De rest van de kolonie sterft in de loop van de herfst. Het oude nest wordt niet opnieuw gebruikt en valt na verloop van tijd door wind en regen uit elkaar.

Gemeenten zetten daarom een grens rond half november. De gemeente Castricum riep eind oktober in de Castricummer inwoners op om nesten te melden, omdat bestrijden vóór half november cruciaal is. Daarna zijn de koninginnen weg. Volgens Duurzaamnieuws is een nest dat je pas ontdekt als alle bladeren gevallen zijn vaak al leeg.

Met het blote oog kun je een paar dingen beoordelen, zonder dichterbij te komen dan nodig.

• Kijk een paar minuten op een droge middag naar de opening van het nest. Vliegen er nog hoornaars in en uit, dan is het nest actief.
• Zie je op een zachte dag helemaal geen verkeer, dan is de kans groot dat de kolonie al is afgestorven.
• Een nest met scheuren, gaten of een ingezakte onderkant is meestal al een tijd verlaten.
• Zoom met de camera van je telefoon in en maak een scherpe foto van het nest en van de plek in de boom. Die heb je straks nodig.

Ook een leeg nest is nuttig om te melden. Het laat zien dat de soort in jouw buurt zit, en het helpt de gemeente om volgend voorjaar gericht te zoeken.

Is het wel een Aziatische hoornaar?

Niet elke bol in een boom is een hoornaarnest. Een vogelnest of een kluwen maretak kan er vanaf de grond op lijken, en een gewoon wespennest zit meestal in een spouwmuur, schuur of onder de dakpannen in plaats van vrij in een boomkruin. Meer over dat laatste lees je in ons stuk over een wespennest op zolder in oktober.

Zie je de dieren zelf, let dan op de kleur. Het KAD beschrijft een volledig zwart borststuk, zwarte poten met felgele uiteinden en een smalle gele band op het achterlijf. De Aziatische hoornaar is iets kleiner en donkerder dan de Europese hoornaar, die roodbruin van kleur is. De Wespenstichting waarschuwt dat gele pootjes alleen niet genoeg zijn, omdat sommige inheemse wespen ook deels zwarte poten hebben. Die Europese hoornaar is een nuttige jager en hoeft volgens het KAD niet bestreden te worden.

Wie je belt in november

De Rijksoverheid is daar duidelijk over. Losse hoornaars hoef je niet te melden. Een nest meld je bij de provincie of de gemeente, vooral als het overlast geeft of hangt op een plek waar veel mensen komen. Zij beoordelen of het echt om de geelpoothoornaar gaat en of het nest weg moet. Hoe dat precies loopt verschilt per provincie en gemeente, dus kijk eerst op de site van je eigen gemeente.

Reken er niet op dat elk nest wordt opgeruimd. Omdat uitroeien niet meer haalbaar is, zijn veel provincies in 2026 gestopt met het verwijderen van alle nesten, schrijft Duurzaamnieuws. Noord-Holland grijpt bijvoorbeeld alleen nog in bij drukke plekken als speeltuinen, schoolpleinen, sportvelden en campings, of binnen 500 meter van een Natura 2000-gebied. Hangt het nest in je eigen tuin, dan ben je vaak zelf verantwoordelijk. Je schakelt dan een professionele bestrijder in. De Rijksoverheid vraagt om iemand die zonder gif werkt.

Daarnaast kun je een waarneming met foto doorgeven via waarneming.nl, zodat de verspreiding beter in beeld komt. Volgens Duurzaamnieuws benadrukt de NVWA dat een melding zonder scherpe foto lastig op te volgen is.

Wat je in elk geval niet doet: het nest zelf weghalen of er met een stok naar porren. Houd minstens vijf meter afstand en zorg dat kinderen en huisdieren er niet bij kunnen, adviseert de Rijksoverheid. Ook vallen raadt de overheid af, omdat ze de kans op steken vergroten en hun werking niet bewezen is. Over een nieuw type val dat in België wordt getest schreven we in ons stuk over het Trojaanse paard tegen de hoornaar.

Waarom Lochem zelf geld inzamelt

Dat de aanpak per gemeente zo verschilt, zie je in Lochem. Vrijwilligers van de afdeling Lochem van Stichting Aziatische Hoornaar Alert zijn volgens de Berkelbode samen met lokale imkers een crowdfundingactie gestart. Ze willen 15.000 euro ophalen voor een zuigset en drie beschermende pakken, zodat ze nieuwe vrijwilligers kunnen opleiden en nesten veilig kunnen weghalen. Ze vonden nesten onder meer in spouwmuren, vogelhuisjes, op zolders en in heggen. De stichting zegt dat “hulp van gemeente Lochem voorlopig uit” blijft.

Die plekken zijn ook een tip voor het voorjaar. Het eerste nest van een koningin is klein en zit vaak in een schuur, onder een afdak of in een vogelhuisje. Kijk daar voor je in april gaat snoeien of de schuur opruimt eerst even rond. De Rijksoverheid wijst erop dat nesten in het voorjaar kleiner en makkelijker te verwijderen zijn. Een melding in november is nooit voor niets, maar een nest dat je in april vindt, scheelt een hele zomer aan nieuwe koninginnen.