Ratten in huis nu het kouder wordt: waar ze binnenkomen en wat je dichtmaakt

Dit stuk gaat over de binnenkant van je huis. Waar komt een rat in, hoe zie je welke route hij neemt en wat zet je dicht met welk materiaal?

Waarom een rat anders binnenkomt dan een muis

De bruine rat is volgens het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) de meest voorkomende rat in Nederland. Hij kan uitstekend graven, zwemmen en klimmen, en hij heeft elke dag vocht nodig. Daarom zit hij graag bij water en in het riool. Dat verklaart meteen de belangrijkste routes naar binnen. Een muis glipt door een open stootvoeg in de gevel, een rat komt eerder van onderen, via de grond, de kruipruimte of een kapotte rioolleiding.

Het KAD adviseert openingen te dichten tot hooguit een halve centimeter. Dat is een kier waar je net een potlood niet doorheen krijgt. Die maat houdt ook muizen buiten, en daarom is het verstandig om meteen op die grens te werken. Twijfel je of het om een rat of een muis gaat, kijk dan eerst naar de keutels. Die van een bruine rat zijn volgens het KAD stomp, zo’n 2 centimeter lang en een halve centimeter dik. Het verschil met muizen leggen we uit in rat of muis in huis.

De vijf plekken waar een rat je huis in komt

Een kapotte of open rioolleiding

Dit is de route die mensen het minst verwachten en die het vaakst klopt bij ratten binnen. Een gescheurde rioolbuis in de kruipruimte, een losgeschoten verbinding of een oude afvoer van een verwijderde wasmachine of keuken die nooit is afgedopt. Het KAD noemt het laten verhelpen van gebreken aan het riool als een van de belangrijkste maatregelen. Kijk met een zaklamp door het kruipluik naar losse buisdelen en gaten in de grond. Een oude afvoer dop je af met een passende eindkap. In de huisaansluiting kan een installateur een rattenklep plaatsen, een klep die water doorlaat maar een rat tegenhoudt.

Ventilatieroosters van de kruipruimte

Een kruipruimte moet ventileren, dus de roosters in de gevel mag je niet dichtzetten. Kapotte of grove roosters vervang je wel door roosters met fijn metalen gaas, of je zet van binnen rvs-gaas met een kleine maaswijdte achter het bestaande rooster. Het KAD wijst er nadrukkelijk op dat je bij het dichten de bouwregels voor ventilatie moet volgen. Een dichtgekitte kruipruimte geeft je een vochtprobleem, en dan heb je er een probleem bij.

Doorvoeren van leidingen

Waar de gasleiding, de waterleiding, de cv-leidingen en kabels door de vloer of de muur gaan, zit vaak een ruim gat. Kijk in de meterkast, onder het aanrecht en achter de wasmachine. Een rat knaagt volgens het KAD aan leidingen, kabels en isolatiemateriaal, dus een gat dat alleen is opgevuld met purschuim is voor hem geen obstakel. Vul het eerst met rvs-sponsjes of staalwol en werk het af met mortel of een harde reparatiemortel, zodat het metaal er niet meer uit te trekken is.

De onderkant van deuren

Garagedeuren, schuurdeuren en de deur naar een bijkeuken sluiten aan de onderkant zelden goed. Een rubber tochtstrip is snel weggeknaagd. Beter is een metalen dorpelstrip of een stalen plaat over de onderste centimeters van een houten deur, met een borstelstrip eronder. Zit de schuur tegen je huis aan, dan is het ook de moeite waard om de schuur zelf winterklaar te maken.

De gevel en het dak

Bruine ratten klimmen, dus een klimop of dichte struik tegen de gevel is een ladder naar boven. Het KAD raadt aan om dichte begroeiing tegen gebouwen te voorkomen. Snoei planten een stukje van de muur weg en kijk bij de dakrand of de vogelschroten en de aansluiting van de goot nog dicht zijn. Gekrabbel in de muur wijst eerder op muizen, en daarvoor hebben we een aparte aanpak voor de spouwmuur.

Zo vind je de route die hij echt gebruikt

Dichtmaken op de gok kost veel tijd en mist vaak precies het gat waar het om draait. Ratten lopen steeds dezelfde paden. Het KAD beschrijft dat ze buiksmeer achterlaten, donkere vettige vegen op randen waar ze vaak langs lopen. Strooi in de kruipruimte of de garage een dun laagje meel of talkpoeder langs muren en bij verdachte gaten. Zie je de volgende ochtend pootafdrukken en een sleepspoor van de staart, dan weet je waar hij loopt. Een andere truc is een gat losjes afdekken met een prop krantenpapier. Is die na een nacht weggeduwd of aangevreten, dan is dat gat in gebruik.

Maak de route pas dicht als je zeker weet dat er geen rat meer binnen zit. Sluit je hem op in de kruipruimte, dan gaat hij op zoek naar een andere uitgang en knaagt hij zich een weg door je vloer of leidingen. Vang eerst wat er binnen is, en dicht daarna.

Wat je zelf mag doen en wanneer je hulp vraagt

Gif is voor particulieren geen optie meer. Het KAD schrijft dat er voor particulieren in Nederland geen chemische middelen tegen ratten zijn toegelaten. Wat wel werkt zijn klapvallen of klemmen, op de looppaden en zo geplaatst dat kinderen en huisdieren er niet bij kunnen, bijvoorbeeld in een rattenkist. Zet de klem vast, zodat een rat die niet meteen dood is er niet mee wegloopt. Meer praktische tips van een vakman staan in tips van een ongediertebestrijder.

Zie je ratten bij meerdere huizen in de straat, overleg dan met de buren. Volgens het KAD werkt een gezamenlijke aanpak het best, omdat ratten anders gewoon een huis verder trekken. Huur je, meld het dan bij je verhuurder, want gebreken aan riool en kruipruimte zijn zijn zaak. Wie wanneer betaalt hebben we uitgezocht in wanneer is het een rattenplaag.

Benodigdheden en waar je ze koopt

• Zaklamp en een paar werkhandschoenen voor de kruipruimte
• Rvs-gaas met een kleine maaswijdte en rvs-sponsjes of staalwol (bouwmarkt)
• Reparatiemortel of snelcement om gaten in metselwerk en doorvoeren af te werken (bouwmarkt)
• Eindkappen voor ongebruikte afvoerbuizen in de juiste diameter (bouwmarkt of sanitairwinkel)
• Metalen dorpelstrip of stalen schopplaat met borstelstrip voor deuren (bouwmarkt)
• Rattenklemmen en een afsluitbare rattenkist (bouwmarkt of tuincentrum)
• Meel of talkpoeder om looppaden zichtbaar te maken

Begin bij het riool en de kruipruimte, ook al lijkt de garagedeur de voor de hand liggende boosdoener. Bij ratten binnen zit het antwoord vaker onder je voeten dan naast de deur.