Wespen in september: waarom ze nu zo opdringerig zijn en wat helpt

Een oud wespennest wordt niet opnieuw gebruikt, dus een nest dat nu geen direct risico geeft, kun je vaak uitzitten tot de herfst. Zit het nest bij een deur, speelplek, terrasroute, spouwopening of binnenruimte, ga dan niet zelf dichtstoppen of spuiten maar laat de situatie beoordelen door een wespenconsulent of professionele plaagdierbeheerser.

Waarom wespen juist in september opdringerig worden

De gewone wesp en de Duitse wesp leven in een volk dat één seizoen draait. In het voorjaar begint een bevruchte koningin op een beschutte plek met een klein nest. Later nemen werksters het bouwen en voeren over. In de zomer vangen ze veel insecten voor de larven, want larven hebben eiwitrijk voedsel nodig. De volwassen wespen zelf hebben vooral koolhydraten nodig, dus suikers uit nectar, honingdauw, rijpe vruchten en etensresten.

In augustus en september verandert die taakverdeling. Er worden mannetjes en jonge koninginnen geproduceerd, die het nest verlaten om te paren. Daarna sterven de oude koningin, werksters en mannetjes in de loop van de herfst. Alleen jonge bevruchte koninginnen overwinteren op een beschutte plek en stichten in het voorjaar een nieuwe kolonie. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen beschrijft daarbij ook dat het oude nest niet opnieuw bewoond wordt.

Daardoor voelt september vaak drukker dan juli, ook als er niet per se meer nesten zijn. De wespen die er nog zijn, zoeken zichtbaarder bij mensen: op tafel, rond de fruitschaal, bij de barbecue, in de groenbak en rond gevallen appels of peren. Het is dus vooral een voedselprobleem. Haal je die bronnen weg, dan verdwijnt een groot deel van de belangstelling.

Zo herken je het verschil tussen een losse wesp en een nestprobleem

Een losse wesp bij je glas is vervelend, maar meestal geen plaag. Een nestprobleem herken je aan een vaste aanvliegroute: wespen vliegen telkens naar hetzelfde gat in de gevel, onder een dakpan, in een schuur, in een vogelhuisje, in de grond of achter een boeiboord. Zie je vooral drukte rond zoet eten, de container of fruit onder een boom, dan zit de bron waarschijnlijk daar en niet per se in je woning.

Twijfel je of het om een wesp, bij, zweefvlieg of hoornaar gaat, maak dan liever een scherpe foto dan dat je probeert te meppen. In ons artikel over een onbekend insect fotograferen lees je welke hoeken en details helpen bij herkenning. Bij een vermoeden van de geelpoothoornaar, vroeger vaak Aziatische hoornaar genoemd, is herkenning extra belangrijk. De NVWA vraagt om een duidelijke foto en locatie voordat melden zinvol is.

Wat helpt aan tafel, op het balkon en in de keuken

De beste aanpak is saai maar effectief: maak je plek minder interessant dan de omgeving. Zet geen open zoetigheid op tafel, dek drankjes af, ruim plakkerige randen meteen af en laat de afwas niet buiten staan. Drink buiten liever uit een doorzichtig glas dan uit een blikje of donker flesje. Een wesp die in een blikje kruipt, zie je niet goed en kan in je mond terechtkomen.

Handig om klaar te leggen in september:

• deksels, schoteltjes of herbruikbare afdekkapjes voor glazen en schalen;
• een vliegenkap voor fruit, taart en broodbeleg;
• een vochtige doek voor tafelranden, kinderhanden en gemorste limonade;
• goed sluitende afvalzakken en een afsluitbare gft- of restafvalbak;
• horren of een vliegengordijn bij deuren die vaak openstaan;
• eventueel een plantenspuit met water voor een enkele wesp die blijft rondhangen.

Milieu Centraal adviseert onder meer horren, voedselbronnen wegnemen en rustig blijven rond wespen. Een enkele wesp kun je met water uit een plantenspuit tijdelijk laten afdruipen, zonder gif te gebruiken of te slaan. Zie je dat wespen steeds op dezelfde suikerbron afkomen, verplaats dan niet de wespen maar de bron: eten naar binnen, afval dicht, fruit weg.

De afvalbak, fruitschaal en tuin zijn vaak de echte lokkers

In september ligt de oorzaak vaak niet op je bord maar een paar meter verderop. Een gft-bak met fruitresten, een lekkende vuilniszak of een hoop valfruit is voor wespen aantrekkelijker dan je boterham. Zet containers waar mogelijk uit de volle zon, sluit het deksel goed en maak plakkerige randen schoon. Heb je in dezelfde periode last van vliegen of larven in de bak, pak dan de bron breder aan met de tips voor vliegen in de container en maden in de vuilnisbak.

1. Loop de tuin na. Kijk onder fruitbomen, rond de compostplek, bij de barbecue, bij kinderijsjes en onder de buitentafel.
2. Haal zoet en eiwitrijk afval weg. Denk aan fruit, frisdrankresten, vleesrestjes en visverpakking.
3. Maak oppervlakken schoon met water en gewoon afwasmiddel. Gebruik geen sterke geurmengsels of chemische experimenten.
4. Sluit afval af. Verpak natte etensresten en houd de bak dicht.
5. Controleer de dag erna. Komen wespen nog steeds naar één plek, dan ligt daar waarschijnlijk nog een bron of aanvliegroute.

Een fruitschaal binnen kan ook een lokker worden, vooral met rijpe peren, pruimen en druiven. Zet rijp fruit tijdelijk afgedekt of in de koelkast als je veel wespen binnen krijgt. Komen er vooral kleine vliegjes uit de fruitschaal of plantenpotten, dan kan er iets anders spelen. Dan helpt dit artikel over fruitvliegjes of vliegjes bij planten gerichter.

Wespenval, nepnest of afleidplek: wat is verstandig?

Een wespenval met limonade vangt wespen, maar kan ook nieuwe wespen naar je zitplek lokken. Zet zo’n val dus niet midden op tafel. Beter is meestal: niets aantrekkelijks bij jou laten staan. Heb je een grote tuin en blijven wespen rond je terras zoeken, dan kun je volgens de Wespenstichting een klein afleidbuffet met rijp of rottend fruit op afstand van je zitplek gebruiken. Dat werkt alleen als er voor wespen bij jou verder weinig te halen is.

Nepnesten worden verkocht met het idee dat wespen territoriaal zouden zijn en wegblijven. Milieu Centraal geeft aan dat er geen wetenschappelijk bewijs is voor de werking van zulke nepnesten en dat wespen vooral op geur navigeren. Reken er dus niet op als hoofdmaatregel. Geurmiddelen zoals munt, rozemarijn, kruidnagel of citronella kunnen soms helpen om een zitplek minder aantrekkelijk te maken, maar ze lossen een voedselbron of nest niet op.

Een wespennest bij huis: wanneer kun je het uitzitten?

Een nest dat hoog, buiten de looproute en ver van zitplekken zit, kun je in september vaak met rust laten. Het volk loopt richting herfst af en het oude nest wordt niet opnieuw gebruikt. Blijf wel uit de aanvliegroute, waarschuw kinderen en huisgenoten en ga niet tegen de wand tikken, schoffelen bij een grondnest of in de buurt van het nest klussen.

De Wespenstichting schrijft dat bij veel meldingen uitleg, afzetten of het aanpassen van de aanvliegroute genoeg is, en dat verplaatsen lang niet altijd nodig is. Milieu Centraal noemt bij een lastig nest eerst een wespenconsulent als optie; lukt overlast beperken niet of moet het nest echt weg, dan komt een professionele plaagdierbeheerser in beeld.

Doe dit niet bij een nest

Stop de invliegopening nooit dicht. Zowel het KAD als Milieu Centraal waarschuwen dat wespen dan een andere uitgang kunnen zoeken of knagen. Zit het nest in of aan een gebouw, dan kunnen ze juist binnen terechtkomen. Ook zelf een nest lossnijden, uitgraven, branden, onder water zetten of met willekeurige spuitbussen behandelen is onverstandig.

Chemische middelen zijn bovendien niet hetzelfde als een algemene “wespenoplossing”. Middelen tegen rondvliegende insecten zijn niet bedoeld om een heel nest te bestrijden. Als bestrijding echt nodig is, hoort dat met toegelaten middelen, volgens etiket en door iemand die weet wat hij doet. Milieu Centraal adviseert alleen middelen met een toelatingsnummer van het Ctgb en noemt gif een laatste redmiddel.

Let ook op met klussen rond openingen in gevels. Ventilatieopeningen met geschikt insectengaas of bijenbekjes beschermen kan nuttig zijn, maar doe dit preventief als er geen actief nest in zit. Zie je nu wespen in- en uitvliegen, wacht dan tot het nest verlaten is of vraag eerst advies. Wil je breder insecten weren zonder je woning potdicht te maken, dan sluit het artikel over horren kiezen tegen insecten hier goed op aan.

Als er een wesp binnen zit of iemand gestoken wordt

Een wesp binnen hoef je meestal niet te doden. Zet een raam of deur open en maak de route naar buiten rustig vrij. Lukt dat niet, vang de wesp met een glas en een stuk stevig karton en zet hem buiten weg. Sla niet wild om je heen; Milieu Centraal waarschuwt dat een wesp bij bedreiging sneller kan steken en dat bij steken signaalstoffen kunnen vrijkomen die andere wespen aantrekken.

Bij een gewone steek helpen koelen en rust meestal tegen pijn en zwelling. De GGD Leefomgeving adviseert direct de huisarts te bellen bij een steek in mond, tong of keel, bij bekende overgevoeligheid, benauwdheid of huiduitslag op andere plekken dan de steekplaats. Bel bij ernstige benauwdheid of snelle zwelling van gezicht, lippen of tong met spoed hulp.

Vooruitkijken: voorkom nieuwe nestplekken in het voorjaar

Als het nest in de herfst echt verlaten is, kun je de plek opruimen of laten controleren. Het oude nest zelf wordt niet opnieuw bewoond, maar dezelfde gevel, schuur of dakrand kan wel opnieuw aantrekkelijk zijn als er openingen en beschutte holtes blijven. Dicht daarom kieren, repareer kapotte roosters en plaats geschikt gaas op openingen waar dat bouwkundig en ecologisch kan.

Let bij hogere openingen op beschermde dieren zoals vleermuizen. Milieu Centraal wijst erop dat hoger gelegen gaten ook door vleermuizen gebruikt kunnen worden. Twijfel je, sluit dan niet zomaar alles af maar vraag advies. Kleine maatregelen zoals horren, goed sluitende afvalbakken en minder valfruit helpen ook tegen andere septemberoverlast. In de categorie ongedierte vind je meer seizoensgidsen, bijvoorbeeld over muggen in huis eind september en spinnen in huis in september.