Boekenluis in huis: herkennen, waarom ze er zijn en hoe je ervan afkomt
Inhoudsopgave
Boekenluizen horen bij de stofluizen. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen noemt die naam zelf “enigszins verwarrend”, omdat het geen luizen zijn en ze ook niet van stof leven. Ze eten microscopisch kleine schimmels, en die groeien pas als het lang genoeg vochtig blijft.
Boekenluis herkennen
Je ziet ze meestal pas als je dichtbij kijkt. Een boekenluis is hooguit 4 millimeter, vaak kleiner, en wit, grijs of lichtbruin van kleur. De soorten die je binnen tegenkomt hebben meestal geen vleugels. Wat ze verraadt is de manier van bewegen, met korte, snelle schokjes in plaats van een rustige looplijn.
| Wat je ziet | Boekenluis | Lijkt erop, maar is het niet |
|---|---|---|
| Grootte | 1 tot 4 mm, nauwelijks met het blote oog te volgen | Zilvervisje en papiervisje zijn veel groter, rond 1 cm of meer |
| Kleur | Wit, grijs of lichtbruin, mat | Zilvervisje glanst zilvergrijs |
| Beweging | Schokkerig, kort heen en weer | Springstaarten springen echt weg |
| Vindplaats | Oude boeken, papier, kozijnen, plinten, behangranden, voorraadkast | Mijten zie je zonder loep vrijwel niet |
Twijfel je tussen een boekenluis en een zilvervisje, dan helpt het verschil in formaat al snel. Over die grotere vochtliefhebbers lees je meer in het stuk over papiervisje of zilvervisje.
Waarom ze er zijn
Boekenluizen voelen zich thuis bij een relatieve luchtvochtigheid rond de 75 procent en een temperatuur van 20 tot 25 graden, schrijft het KAD. Dat zijn precies de omstandigheden die je in een slecht geventileerde slaapkamer, een nieuwbouwhuis met bouwvocht of een kast tegen een koude buitenmuur vindt. Ze kruipen weg op plekken waar de lucht stilstaat, zoals achter plinten, onder laminaat of in een volle kast, en worden zichtbaar langs de randen ervan.
Daarom duiken ze vaak in het najaar op. De verwarming gaat nog niet de hele dag aan, ramen blijven vaker dicht en de was droogt binnen. Het huis wordt warm en vochtig tegelijk, en dat is voor een stofluis het ideale klimaat. Een vrouwtje kan volgens het KAD tot honderd eitjes leggen, en in goede omstandigheden ben je binnen een maand een generatie verder. Zo verandert een handvol beestjes snel in een plaag.
Ook in de keuken kom je ze tegen. Ze leven graag in meel, graan en andere zetmeelrijke producten die vochtig zijn geworden. Dat zie je soms aan een pak bloem achter in de kast dat net te lang open heeft gestaan. Zit er beweging in je voorraad maar zie je ook spinsel en kleine motjes, dan heb je eerder met meelmotten in de keukenkast te maken.
Zo kom je van boekenluizen af
Spuitbussen zijn hier zonde van je tijd. Het KAD zegt het zonder omwegen, bestrijdingsmiddelen hebben weinig zin. Zolang het vochtig blijft, groeien de schimmels terug en komen de beestjes mee. Dat vind ik ook het geruststellende eraan, want je hebt geen gif nodig, alleen een droger huis.
- Meet de luchtvochtigheid. Zet een hygrometer een paar dagen in de kamer waar je ze ziet. Blijft hij hangen boven de 60 tot 65 procent, dan weet je waar je zit.
- Ruim de bron op. Gooi aangetaste levensmiddelen weg, doe vochtig papier en oude dozen de deur uit en zet boeken die muf ruiken een paar dagen op een droge, warme plek.
- Maak grondig schoon. Stofzuig kieren, naden, plinten en hoeken en neem planken af met een licht vochtige doek. Laat alles daarna goed drogen.
- Ventileer en verlaag het vocht. Zet ventilatieroosters open, lucht kort en krachtig bij droog weer en zet waar nodig een ontvochtiger neer. In het stuk over waar je een ontvochtiger plaatst lees je hoe je er het meeste uit haalt.
- Haal de lucht achter meubels. Schuif kasten een paar centimeter van de buitenmuur, zodat er lucht langs kan.
- Bewaar voorraad luchtdicht. Meel, rijst, ontbijtgranen en koekjes gaan in glazen potten of goed sluitende bakken.
Let ook op onafgewerkt spaanplaat in keukenkastjes, bijvoorbeeld aan de zijkant van het werkblad of onder het aanrechtkastje. Dat zuigt bij het schoonmaken water op en wordt dan een broedplek voor schimmel. Laat zo’n plek goed drogen en dicht hem daarna af.
Wanneer het vocht dieper zit
Komen ze na een paar weken droger stoken en goed ventileren nog steeds terug, dan zit het vocht vaak in het huis zelf. Denk aan een vochtige kruipruimte, een koudebrug langs een kozijn of optrekkend vocht in de muur. Zie je ook zwarte puntjes in hoeken of achter kasten, lees dan wat je doet bij schimmel achter een kast. Bij bouwkundige oorzaken heb je een bouwkundig advies nodig, en in een huurhuis meld je het bij de verhuurder.
Benodigdheden
- Hygrometer om de luchtvochtigheid te meten, te koop bij de bouwmarkt, de Action of een elektronicawinkel
- Stofzuiger met een smal mondstuk voor kieren en naden
- Glazen voorraadpotten of luchtdichte bakken, bijvoorbeeld bij de HEMA, IKEA of de supermarkt
- Elektrische ontvochtiger voor een kamer die structureel vochtig blijft, bij de bouwmarkt of een elektronicazaak
- Allesreiniger en een schone doek
- Kitspray of lak om onafgewerkt spaanplaat af te dichten, bij de bouwmarkt
Een paar boekenluizen in een oud boek zijn geen reden tot paniek, ze vormen volgens het KAD geen gevaar voor de gezondheid. Zie je ze vaker en op meer plekken, behandel ze dan als het gratis vochtmeetapparaat dat ze eigenlijk zijn.
