Larven en motjes in parelgort: NVWA waarschuwt, zo check je je voorraadkast

Om welk pak het gaat

Het gaat om Brandwijk Alkmaarse Gort (parelgort) met een houdbaarheidsdatum van september 2028 (ten minste houdbaar tot 09-2028). Op de productfoto bij de waarschuwing zie je een gele zak van 1000 gram met het groene Brandwijk-logo en een venster waardoor je de korrels ziet. Volgens Hart van Nederland kun je met vragen terecht bij de klantenservice van Poiesz. De supermarkt heeft ook een productpagina waar de NVWA naar verwijst. Of je je geld terugkrijgt, staat niet in de waarschuwing. Bewaar daarom de bon of maak een foto van de zak met de datum voordat je hem weggooit.

Heb je het pak, gooi het dan niet open in de keukenbak. Doe het dicht in een plastic zak, knoop die dicht en breng hem meteen naar de container buiten. Zo voorkom je dat motjes alsnog in de keuken uitvliegen.

Uit de fabriek of uit je eigen kast?

Bij een terugroepactie ligt de oorzaak in de keten, niet bij jou. Maar zodra het pak in je kast heeft gestaan, maakt dat voor de motten niet meer uit. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) beschrijft hoe voorraadmotten leven, en daaruit volgt vrij precies hoe groot de kans is dat ze zich in jouw voorraad hebben verspreid.

• Eitjes komen snel uit. Een vrouwtje legt zo’n tweehonderd eitjes op het voedsel, en die komen na zeven tot elf dagen uit, afhankelijk van de temperatuur.
• Larven doen ongeveer een maand over hun groei als het warm genoeg is. Is het koud, dan kan dat tot veertig weken duren.
• Onder 13 tot 15 graden staat de ontwikkeling vrijwel stil. Rond 20 graden, de temperatuur van een gewone keuken, gaat het juist snel. Bij 18 tot 20 graden kan de meelmot in Nederland vier generaties per jaar krijgen.
• Larven eten door verpakkingen heen, en volgroeide larven kruipen weg uit het product om zich te verpoppen in naden en hoeken van de kast.

Wat betekent dat voor jou? Heb je het pak pas een paar dagen in huis en zat het nog dicht, dan is de kans klein dat er al motten in andere producten zitten. Staat het er al weken, of was het al open, reken er dan op dat motjes de kans hebben gehad om eitjes te leggen in wat ernaast stond. De volwassen motten vliegen volgens het KAD ’s nachts en leven maar een à twee weken. Overdag zie je ze dus nauwelijks, ook als ze er wel zijn.

Zo check je de rest van je voorraadkast

Haal de plank waar de gort stond helemaal leeg, en de planken direct erboven en eronder ook. Let vooral op producten waar voorraadmotten van houden. Het KAD noemt meel, griesmeel, havermout, granen, noten, gedroogde groente en fruit en cacao. Ook chocolade en droogbloemen kunnen worden aangetast.

Per pak kijk je naar drie dingen.

• Spinsel. Fijne draadjes of korrels die aan elkaar plakken, vaak in een hoek of bovenin het pak.
• Larven. Gebroken wit met een donker kopje, tot ongeveer 2 centimeter lang.
• Gaatjes in de verpakking, ook in kartonnen dozen en dunne plastic zakken.

Twijfel je bij een pak, schud dan een beetje van de inhoud op een wit bord. Larven en spinsel zie je daar meteen op. Daarna zuig je de naden van de kast, de gaatjes voor de plankdragers en de hoeken goed uit, want daar zitten de cocons. Hoe je een aangetaste kast stap voor stap aanpakt, lees je in ons stuk over meelmot in de keukenkast.

Twijfelgevallen invriezen, maar goed

Producten die er schoon uitzien maar wel naast de gort stonden, hoef je niet allemaal weg te gooien. Het KAD noemt invriezen op min 12 graden gedurende vijf dagen als methode om eitjes en larven te doden. Dat moet dan ook in de kern van het product gelden. Een gewone vriezer staat op min 18, maar een dikke zak meel of rijst heeft even nodig voordat het binnenste zo koud is. Leg het dus liever een week dan vijf dagen in de vriezer. Verhitten kan ook, volgens het KAD 30 minuten op 60 graden in de kern, maar dat werkt voor de meeste droge voorraad minder handig dan de vriezer.

Wat je nooit moet doen, is een spray of ander bestrijdingsmiddel op of bij voedsel gebruiken. Het KAD zegt daar met nadruk dat je voedingsmiddelen nooit met biociden behandelt. In de kast zelf heb je het ook niet nodig. Uitzuigen en afnemen met een sopje is genoeg als de bron weg is.

De rest van je kast motvrij houden

Gort, rijst en meel zijn houdbaar tot ver in de toekomst, en dat maakt ze juist kwetsbaar. Een pak dat een jaar achterin staat, is een rustig plekje voor motten. De adviezen van het KAD komen neer op een paar gewoontes.

• Kijk nieuwe voorraad na als je hem in huis haalt, zeker zakken met een venster, en gebruik oudere pakken eerst.
• Bewaar droge producten in potten of bakken die goed sluiten. Zit er toch iets in, dan blijft het bij die ene pot.
• Houd de voorraad klein. Hoe korter iets in de kast staat, hoe minder kans een plaag heeft.
• Kies een koele plek als dat kan. Onder de 13 graden komen voorraadmotten nauwelijks tot ontwikkeling. Een kast naast de oven of boven de vaatwasser is de warmste plek in de keuken.

Hoe je die kast handig indeelt zodat oudere pakken vanzelf naar voren komen, staat in ons stuk over de voorraadkast indelen. Vind je bij het nakijken geen motjes maar kleine bruine kevertjes, dan heb je met iets anders te maken. Kijk dan bij de rijstkever of de broodkever.